Co dzieje się z leasingiem przy podziale majątku po rozwodzie lub separacji prawnej, gdy ustaje wspólność majątkowa? Zebraliśmy informacje na temat podstawowych praw majątkowych przy umowie leasingowej oraz ich dzieleniu w zależności od sytuacji małżonków i momentu podpisania leasingu. Oto garść wskazówek, które pozwolą Ci sprawnie przejść przez ten proces i jeszcze lepiej go zrozumieć.
Jakie prawa z umowy leasingu wchodzą do majątku wspólnego?
W przypadku małżonków do majątku wspólnego wchodzą konkretne prawa majątkowe wynikające z umowy leasingu, a nie jego przedmiot. Jest to związane z tym, że przedmiot leasingu (np. pojazd) do momentu wykupu pozostaje własnością leasingodawcy, czyli firmy finansującej jego zakup. Podstawowe prawa majątkowe przed wykupem to:
- prawo do użytkowania przedmiotu leasingu,
- roszczenie o nabycie (wykup) przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy.
Powyższe prawa mają określoną wartość i podlegają rozliczeniu w sprawach o podział majątku nawet w sytuacji, gdy stroną umowy jest tylko jeden z małżonków. Przy separacji prawnej lub rozwodzie prawa dzielone są równo bez względu na to, kto podpisał umowę. Tak działa wspólność majątkowa małżeńska.
Jak Sąd Najwyższy traktuje ekspektywę nabycia własności przedmiotu leasingu?
Pod uwagę bierzemy Postanowienie Sądu Najwyższego II CSK 322/14. To najważniejsze orzeczenie w tym zakresie. Sąd Najwyższy uznał, że tzw. ekspektywa nabycia prawa własności oznaczająca roszczenie o wykup przedmiotu leasingu jest prawem majątkowym i wchodzi do majątku wspólnego. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem wartość ekspketywy nabycia prawa własności to wartość rynkowa danej rzeczy pomniejszona o opłaty konieczne do jej nabycia (tzw. wartość rezydualna). Obejmuje to np.: ostatnią ratę i kwotę wykupu przy leasingu samochodu lub innego dobra.
Jak rozliczyć raty leasingowe spłacane w trakcie i po ustaniu wspólności majątkowej?
Rozliczenie rat leasingowych spłacanych w trakcie wspólności majątkowej oraz po ustaniu wspólności majątkowej przebiega nieco inaczej. W trakcie trwania tej wspólności pokrywane są z dochodów wspólnych małżeństwa, co uznaje się za finansowanie z majątku wspólnego. Po ustaniu wspólności majątkowej w wyniku separacji prawnej lub rozwodu jeden z małżonków ponosi koszty rat leasingowych i ma prawo żądać od drugiego małżonka zwroty połowy zapłaconych kwot. Traktowane jest to jako spłata wspólnego długu, przy czym wszelkie nakłady związane z ponoszeniem kosztów przez pozostały okres leasingu powinny być starannie dokumentowane.
Co z wykupem przedmiotu leasingu po ustaniu wspólności majątkowej?
Ciekawie wygląda kwestia wykupu przedmiotu leasingu po rozwodzie lub orzeczeniu separacji prawnej. Choć de facto następuje to już po ustaniu wspólności majątkowej, to jednak dany przedmiot wchodzi w skład majątku wspólnego i podlega podziałowi. Jest to związane z tym, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego prawo do wykupu powstało wcześniej i należało do majątku wspólnego, a sam wykup jest tylko jego realizacją. W efekcie stosuje się współwłasność w częściach ułamkowych byłych małżonków.
Jak ustalić wartość leasingu na potrzeby podziału majątku?
Przedmiot leasingu nie jest własnością małżonków i to nie on podlega wycenie przy podziale majątku. Wycenie podlega prawo majątkowe, czyli wspominana już ekspektywa nabycia własności niezależnie od rodzaju leasingu. Aby obliczyć tę wartość, należy od wartości rynkowej przedmiotu na dzień podziału majątku odjąć pozostałe do spłaty raty i koszt wykupu. Zwróć uwagę na to, że podział praw majątkowych z leasingu następuje w chwili ustania wspólności majątkowej, jednak z uwzględnieniem cen z chwili dokonywania podziału. Wówczas dokonuje się tzw. postępowania działowego. Warto również zrozumieć, jakie różnice występują pomiędzy pożyczką leasingową a leasingiem.
Jak podzielić samochód w leasingu wzięty na działalność gospodarczą?
Co dzieje się z leasingiem na samochód wziętym na działalność gospodarczą? Jeżeli jednoosobowa działalność gospodarcza została założona już w trakcie małżeństwa i nie została podpisana intercyza, to majątek firmy, w tym też prawa z umowy leasingu, wchodząc do majątku wspólnego. Jednocześnie nie ma znaczenia, na kogo jest zarejestrowana firma i kto jest leasingobiorcą na umowie. Wówczas podział odbywa się na tych samych zasadach, które omówiono wcześniej. Sąd jednak może przyznać prawo do dalszego leasingowania i wykupu jednemu małżonkowi z obowiązkiem spłaty drugiego.
Na czym polega rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na leasing?
Zdarza się też, że raty leasingowe spłacane są z majątku wspólnego, czyli ze wspólnych dochodów, jednak umowa formalnie została zawarta na firmę założoną przed małżeństwem i jest związana formalnie z majątkiem osobistym jednego z małżonków. Wówczas raty te traktowane są jako nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty. W efekcie małżonek, na którego majątek poczyniono nakłady finansowe, zobowiązany jest do zwrotu połowy wartości rat leasingu płaconych ze wspólnych pieniędzy. Potwierdzane jest to w trakcie postępowania o podział majątku. Tego typu rozliczenie leasingu warunkowane jest przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO).
Czy intercyza chroni przed podziałem praw z umowy leasingu?
Intercyza to umowa małżeńska o rozdzielności majątkowej, która sprawia, że w trakcie trwania małżeństwa nie powstaje majątek wspólny. Tym samym wszystkie prawa majątkowe związane z podpisaniem umowy leasingu, w tym leasingu konsumenckiego, po podpisaniu intercyzy wchodzą do majątku osobistego małżonka, który jest stroną umowy. W takiej sytuacji nie ma podstaw prawnych ku temu, aby przy rozwodzie prawa majątkowe podlegały dzieleniu. Intercyza nie działa jednak wstecz i nie ma znaczenia dla umów i inwestycji czynionych przed jej podpisaniem. Aby umowa ta była ważna, musi być podpisana w postaci aktu notarialnego.
Komentarze i opinie użytkowników