Rodzaje kredytów bankowych - Podział i typy kredytów

Nie masz wystarczających oszczędności, aby kupić mieszkanie, samochód, czy opłacić wyjazd na wymarzone wakacje? A może przyszedł czas na odkładany od dawna remont lub zakup nowego samochodu? Wszystkie te wydatki możesz sfinansować w ramach różnego rodzaju kredytów bankowych. Przyjrzyjmy się zatem bliżej klasyfikacji kredytów, dostępnych w bankach i sprawdźmy, na czym polegają poszczególne typy kredytów.

Czym jest kredyt?

Zanim przystąpimy do omówienia kredytów bankowych i ich rodzajów, zajmijmy się kwestią tego, czym kredyt w ogóle jest. Otóż kredyt to stosunek ekonomiczny, polegający na zawarciu umowy kredytowej, w ramach której kredytodawca zobowiązuje się do przekazania środków na rzecz kredytobiorcy. Z kolei kredytobiorca zgadza się zwrócić otrzymane środki wraz z odsetkami oraz prowizją. Ponadto w umowie kredytowej zostaje określony czas kredytowania oraz cel, na który kredytobiorca może przeznaczyć uzyskane pieniądze. Co istotne, kredyt w rozumieniu przepisów prawa bankowego może być udzielany wyłącznie przez banki.

Podsumowując, z kredytem mamy do czynienia, gdy:

• dochodzi do zawarcia umowy kredytowej,
• zobowiązanie jest udzielane przez bank,
• kredytobiorca otrzymuje określoną sumę pieniędzy na dany cel,
• określony jest okres kredytowania i odpowiadająca mu liczba rat.   

Co ważne, banki oferują różnego rodzaju kredyty, które odpowiadają różnym potrzebom kredytobiorców. Zanim jednak przejdziemy do omówienia klasyfikacji kredytów bankowych, przyjrzyjmy się, czym różni się kredyt od pożyczki.  

Kredyt a pożyczka – różnice

Bardzo często można spotkać się z sytuacją, w której terminy „kredyt” i „pożyczka” używane są zamiennie. Jest to jednak spory błąd, którego powinniśmy unikać. Czym zatem kredyt różni się od pożyczki?

Przede wszystkim kredyt i pożyczka są udzielane przez inne podmioty finansowe. Jak wspomnieliśmy wcześniej, kredyt może zostać przyznany wyłącznie przez bank. Natomiast pożyczkę mogą udzielać różne instytucje finansowe, w tym firmy pozabankowe, a także osoby fizyczne. 

Ponadto kredyt i pożyczka różną się co do uregulowania prawnego. W przypadku kredytu jest to prawo bankowe, a przy pożyczce – przepisy Kodeksu cywilnego. 

Dodatkowo każdy kredyt wiąże się z koniecznością zawarcia umowy kredytowej. Natomiast przy pożyczce taki obowiązek pojawia się tylko przy kwocie wyższej niż 500 zł. 

Co więcej, kredyt zawsze wiąże się z dodatkowymi opłatami, takimi jak prowizja czy odsetki, za to pożyczka może być darmowa. 

Poza tym środki otrzymane w ramach kredytu nie stają się własnością kredytobiorcy, jak ma to miejsce w przypadku pożyczki. Do tego kredytodawca może pożyczać nie swoje pieniądze, natomiast pożyczkodawca może dysponować tylko własnym kapitałem. 

Mówiąc ogólnie, zasady udzielania kredytu są ściśle regulowane przez przepisy, a taka forma udzielania finansowania zazwyczaj wykorzystywana jest w określonych przypadkach, takich jak np. kredyt hipoteczny. Z kolei pożyczka jest mniej sformalizowana i częściej stosowana w stosunkach prywatnych.  

Jakie rodzaje kredytów wyróżniamy?

Tak jak różną się potrzeby kredytobiorców, tak też możemy wyróżnić różne rodzaje kredytów udzielanych przez banki. Obejmuje to zarówno kredyty dla klientów indywidualnych, jak i kredyty dla firm. Rodzaj produktu determinuje to, jakie wymagania trzeba spełnić przy wnioskowaniu o finansowanie oraz o jakie środki można wnioskować. Wpływa to również na warunki kredytu, w tym: wysokość kredytu, oprocentowanie czy wymagane zabezpieczenie. Podstawowe rodzaje kredytów bankowych to:

• kredyt gotówkowy,
• kredyt hipoteczny,
• karta kredytowa,
• kredyt konsolidacyjny, 
• kredyt samochodowy,
• kredyt odnawialny,
• kredyt w rachunku i linia kredytowa,
• kredyt celowy,
• kredyt dla firm (np. obrotowy, inwestycyjny, technologiczny, pomostowy).

Kredyt gotówkowy

Kredyt gotówkowy to rodzaj kredytu, który udzielany jest konsumentom na cele związane z ich prywatnymi potrzebami. Mówiąc inaczej, każdy typ kredytu, który nie dotyczy celów łączących się z prowadzeniem działalności gospodarczej, jest kredytem konsumenckim. 

Co ważne, pojęcie kredytu gotówkowego jest bardzo pojemne. Obejmuje ono różne: kredyty bankowe, rodzaje pożyczek ratalnych, a nawet chwilówki, udzielane przez firmy pożyczkowe. W tym ostatnim aspekcie jest to używane błędnie, ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami pojęcia kredyt w odniesieniu do swoich produktów mogą używać tylko banki. Inne firmy muszą posługiwać się nazwą pożyczka.

Warto jednak dodać, że wysokość kredytu konsumenckiego, w przeciwieństwie do innych kredytów i ich rodzajów, może wynieść maksymalnie 255 550 zł. Jednocześnie maksymalny okres spłaty dla kredytu konsumenckiego to 10 lat. Zazwyczaj tego typu kredyty nie wymagają zabezpieczenia rzeczowego czy nieruchomością.

Kredyt hipoteczny

Jednym z najważniejszych produktów w klasyfikacji kredytów bankowych jest kredyt hipoteczny. Jest to kredyt celowy, który można przeznaczyć na:

• zakup mieszkania lub domu, 
• budowę domu, 
• zakup działki budowlanej, 
• remont nieruchomości. 

Kredyt hipoteczny jest rodzajem długoterminowego kredytu bankowy, którego zabezpieczeniem jest hipoteka ustanowiona na rzecz banku. Oznacza to, że jeśli kredytobiorca przestanie spłacać ten rodzaj kredytu, to bank uzyska prawo do przejęcia nieruchomości. Okres kredytowania w przypadku tego rodzaju kredytu może wynieść nawet 35 lat. 

Kredyt hipoteczny wymaga wniesienia wkładu własnego na poziomie od 10% do 20% wartości kupowanej nieruchomości. Jeżeli kredytobiorca nie ma takiego kapitału, to zabezpieczeniem może być inna posiadana przez niego nieruchomość, przy czym ustalane jest to przez bank i każdy wniosek podlega indywidualnej ocenie.

Dodajmy jeszcze, że Polsce określenie kredytu hipotecznego odnosi się do kilku rodzajów kredytów bankowych, które wpisuje się w dziale IV księgi wieczystej:

• kredytu mieszkaniowego,
• kredytu budowlano-hipotecznego,
• kredytu konsolidacyjnego,
• pożyczki hipotecznej na dowolny cel,
• kredytu refinansowego (na spłatę innego kredytu hipotecznego),
• kredytu hipotecznego na remont nieruchomości.

Karta kredytowa

Omawiając kredyty i ich rodzaje, nie sposób pominąć kartę kredytową, choć trzeba przyznać, że ten sposób finansowania znajduje się nieco poza główną klasyfikacją kredytów bankowych. To jednak forma kredytu odnawialnego, którego nie spłaca się w cyklicznych i stałych ratach. Wraz z kartą uruchamiana jest linia kredytowa.

Przede wszystkim karta kredytowa to inaczej limit kredytowy w formie karty płatniczej. Dokonując płatności za pomocą takiej karty, środki pobierane są nie z naszego konta osobistego, ale z rachunku kredytowego. Oczywiście wykorzystany limit na karcie kredytowej trzeba spłacić, ale można robić to w częściach, na przykład wpłacając co miesiąc tzw. kwotę minimalną. Co więcej, spłaconą sumę możemy od razu wykorzystać ponownie. 

Ogromną zaletą kart kredytowych jest natomiast tzw. okres bezodsetkowy, który zazwyczaj wynosi 50-60 dni. Jest to okres, podczas którego bank nie nalicza odsetek za wykorzystany limit. Jeśli w tym czasie spłacimy całość zadłużenia z karty kredytowej, za korzystanie z kredytowanych środków nie zapłacimy ani złotówki. W ten sposób karta kredytowa może stanowić idealny sposób na korzystanie z darmowego kredytu bankowego.   

Kredyt konsolidacyjny

Kredyt konsolidacyjny to rodzaj kredytu bankowego, który ma nam pomóc w spłacie innych zobowiązań i różnych innych kredytów bankowych i ich rodzajów. Jak to działa?

Mając do spłaty kilka kredytów bankowych, możemy łatwo pogubić się w terminach ich spłaty. Do tego comiesięczne zobowiązania z tytułu różnych rodzajów kredytów mogą znacznie obciążać domowy budżet. W takim przypadku z pomocą przychodzą banki, oferujące właśnie kredyt konsolidacyjny. Dzięki niemu połączymy kilka kredytów i ich rodzajów w jeden, uzyskując w ten sposób jedną, odpowiednią niższą ratę.

Kredyt konsolidacyjny (inaczej refinansowy) może mieć formę kredyty konsumenckiego gotówkowego bez dodatkowych zabezpieczeń, jak i kredytu hipotecznego, gdzie wymagane jest zabezpieczenie na nieruchomości. Wpływa to bezpośrednio na warunki kredytowania oraz wymogi proceduralne do spełnienia przy wnioskowaniu o środki.

Kredyt samochodowy

Jeszcze jednym rodzajem kredytu bankowego, o którym warto wspomnieć przy okazji omawiania klasyfikacji kredytów, jest kredyt samochodowy. Jak sama nazwa wskazuje, jest to kredyt celowy, który należy wykorzystać na zakup:

• samochodu, 
• motocykla, 
• skutera, 
• autobusu,
• ciągnika, 
• motorówki,
• przyczepy kempingowej, 
• innego pojazdu.

W przypadku kredytu samochodowego banki często stosują dodatkowe zabezpieczenia, dzięki czemu ta opcja finansowania staje się wyjątkowo atrakcyjna w porównaniu do innych rodzajów kredytów dla osób prywatnych. 

Elastyczne finansowanie bieżące: kredyt w rachunku i linia kredytowa

Specyficzną formą finansowania bieżącego dla konsumentów są kredyty w rachunku i linie kredytowe. Polega to na otwarciu debetu lub limitu w koncie, który przydaje się w przypadku braku środków. To odnawialna forma finansowania, gdy nowy limit otwiera się po spłacie wcześniejszego. Od kredytu nieodnawialnego różni się tym, że ma charakter ciągły, jednak nie trzeba z niego korzystać. Jednocześnie dostęp do środków jest szybszy, przy czym w przypadku braku terminowej spłaty trzeba liczyć się z wysokim oprocentowaniem.

Kredyty na określone cele: od studiów po refinansowanie zobowiązań

Kredyty bankowe można zaciągać na określone cele. To tzw. finansowanie celowe. W wielu przypadkach można skorzystać z lepszych warunków finansowania, w tym niższego oprocentowania czy wydłużonego czasu spłaty. W ten sposób instytucje finansowe zachęcają klientów do otwierania kredytów. Przykłady tego typu produktów bankowych to:

• kredyt studencki - przeznaczony na finansowanie kosztów nauki, 
• kredyt refinansowy - zwany też konsolidacyjnym, który polega na spłacie wcześniejszych zobowiązań i uzyskaniu nowej, niższej miesięcznej raty lub lepszych warunków, 
• kredyt ratalny - forma finansowania zakupu towarów lub usług, często z niskim lub zerowym oprocentowaniem (np. przy zakupie na raty sprzętu RTV/AGD).

Finansowanie działalności gospodarczej: kredyty dla firm

W kontekście kredytów bankowych warto nieco więcej czasu poświęcić produktom skierowanym do przedsiębiorców. Kredyty dla firm to opcja finansowania bieżącej działalności, rozwoju czy też planowanych inwestycji. Przydają się zarówno w okresie kryzysu, jak i przy okazjach biznesowych oraz jako zewnętrzne wsparcie w finansowaniu wybranych działalności. 

Przykłady kredytów bankowych dla przedsiębiorców to m.in.:

• kredyt inwestycyjny - przeznaczony do finansowania działań zwiększających majątek firmy czy rozwijających jej ofertę (np. zakup maszyn, wymiana floty, zakup nieruchomości itd.), 
• kredyt obrotowy - narzędzie finansowania bieżącej działalności operacyjnej przedsiębiorca, aby utrzymać jego płynność finansową np. w trakcie zawirowań lub problemy z bieżącą spłatą należności przez kontrahentów, 
• kredyt pomostowy - krótkoterminowy kredyt przeznaczony na czasowe finansowanie działalności lub inwestycji, aż uzyska się docelowe finansowanie (np. z dotacji, kredytu długoterminowego czy sprzedaży nieruchomości),
• kredyt technologiczny - finansowanie przeznaczane na zakupi wdrożenie nowych technologii czy innowacji w firmie,
• kredyt dla nowych firm na start - zobowiązanie na początek działalności wykorzystywane w celu zakupu sprzętu, nieruchomości czy finansowania działań marketingowych dla firm o krótkiej historii i małej zdolności.

Klasyfikacja kredytów według okresu spłaty i waluty

Kredyty dzieli się również m.in. ze względu na okres kredytowania, czyli to, w jakim czasie należy spłacić zobowiązanie wobec banku. Zgodnie z tą definicją wyróżniamy:

• kredyty krótkoterminowe - obejmują zobowiązania z harmonogramem spłaty do 1. roku (np. kredyty w rachunku bieżącym - debety), kredyty obrotowe),
• kredyty średnioterminowe - obejmują zobowiązania ze spłatą w ciągu 1-5 lat (np. kredyty gotówkowe, kredyty samochodowe, kredyty inwestycyjne),
• kredyty długoterminowe - obejmują zobowiązania z okresem spłaty przekraczającym pięć lat (np. kredyty hipoteczne, dłuższe kredyty gotówkowe, kredyty konsolidacyjne).

Ponadto kredyty bankowe można dzielić ze względy na walutę, w której są udzielane (np. kredyty złotowe i kredyty dewizowe, czyli udzielane w obcej walucie. Kredyty dewizowe (np. frankowe) obarczone są większym ryzykiem dla polskiego klienta, ponieważ należy uwzględnić w nim ryzyko wahań kursów, a także zarabianie w innej walucie, niż waluta spłaty zobowiązania finansowego wobec banku.

Warunki kredytowania: od zdolności kredytowej po zabezpieczenia

Warunki kredytowania zależą od wielu czynników, w tym przede wszystkim sytuacji wnioskodawcy, jego zdolności kredytowej oraz ryzyka, jakie stanowi dla banku. W określonych sytuacjach instytucja finansowa odmówi udzielenia kredytu, ponieważ ryzyko braku spłaty będzie zbyt wysokie. Dzieje się to w przypadku osób zadłużonych czy posiadających zbyt wiele zobowiązań.

Ocena zdolności kredytowej przeprowadzana jest przez analityków bankowych na podstawie dostarczonych dokumentów. Ocenia się m.in.:

• zarobki i ich stabilność, 
• koszty utrzymania gospodarstwa domowego, 
• wysokość posiadanych zobowiązań, 
• ryzyko i perspektywy dla danej branży.

Na tej podstawie określa się maksymalny limit udzielenia kredytu. W przypadku kredytów hipotecznych (i kilku innych) wymagane jest dodatkowe zabezpieczenie. Przy hipotece jest to zazwyczaj 10-20 wkładu własnego. W przypadku innych kredytów stosowane są takie zabezpieczenia jak m.in.: weksel in blanco czy poręczenie osoby trzeciej. Należy dokładnie zapoznać się z ich specyfiką i wymaganiami danego banku, zanim zdecydujesz się na wnioskowanie o kredyt.

Rodzaje oprocentowania kredytu: stałe vs. zmienne

Przy kredycie koniecznie zwróć również uwagę na rodzaj oprocentowania, co wpłynie na ostateczny koszt całkowity zobowiązania i wysokość Twoich miesięcznych rat w dłuższej perspektywie. Do wyboru są: 

• kredyty z oprocentowaniem stałym,
• kredyty z oprocentowaniem zmiennym.

Oprocentowanie stałe daje gwarancję niezmienności raty w określonej perspektywie czasowej (np. 5 lat przy kredycie hipotecznym), co zwiększa stabilność kredytobiorcy. Oprocentowanie zmienne zależy od wysokości stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej, co w przypadku dużych wahań gospodarczych może znacznie obniżać lub zwiększać pierwotną ratę. Warto poznać plusy i minusy obu rodzajów oprocentowania i wybrać dla siebie te najkorzystniejsze. Oprocentowanie stałe daje stabilność, jednak w przypadku obniżenia stóp procentowych sprawi, że Twoja rata pozostanie na określonym poziomie, a mogłaby być niższa. Z drugiej strony to dobre zabezpieczenie na wypadek podnoszenia stóp procentowych, czego wielu klientów doświadczyło w okresie pandemii i tuż po wybuchu wojny za naszą wschodnią granicą.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości rekomendujemy kontakt z doświadczonym doradcą kredytowym i podjęcie świadomej decyzji przy wyborze rodzaju oprocentowania, innych zmiennych oraz samego kredytu.

Podsumowanie: kredyt bankowe – rodzaje 

Jak widać, klasyfikacja kredytów jest bardzo szeroka i każdy konsument znajdzie w niej odpowiedni produkt dla siebie. Ważne jest jednak, aby dokładnie zapoznać się z ofertą kredytową danego banku i wybrać taką, która najlepiej wpisze się w nasze potrzeby. Bez względu na to, czy chcemy kupić samochód, dom, czy sfinansować niezapomniane wakacje, odpowiedni kredyt bankowy pomoże nam w spełnieniu naszych marzeń.

Anna Błażejewska-PłacheckaZobacz artykuły autora

Data publikacji: 24.06.2021

Aktualizacja: 27.01.2026