Odzyskiwanie wierzytelności nigdy nie należy do prostych czynności. Jeżeli postępowanie ugodowe nie przynosi rezultatu, to wówczas wierzyciel wkracza na drogę prawną. Jeżeli zobowiązania nie zostaną uregulowane do zakończenia sprawy sądowej, to wówczas następuje egzekucja komornicza. W tym artykule sprawdzimy dokładnie, co może zająć komornik i jakie są podstawy prawne jego działania.
Co może zabrać komornik?
Warto zastanowić się nad tym, co może zabrać komornik. Działa on na podstawie tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności. Zgodnie z obowiązującym prawem dłużnikowi można zabrać: środki pieniężne, nieruchomości i ruchomości. W zakresie środków pieniężnych komornik ma jednak obowiązek zostawić dłużnikowi kwotę, która pozwoli mu na przeżycie. Dotyczy to zarówno pieniędzy zgromadzonych na koncie bankowym, jak i cyklicznie pobieranego wynagrodzenia. Co ciekawe, komornik może zająć również błędny przelew, który omyłkowo trafi na konto dłużnika. To, co może komornik zabrać dłużnikowi, to również wartościowe przedmioty. Obowiązkiem urzędnika jest jednak pozostawienie tych rzeczy, które są niezbędne do prowadzenia normalnej egzystencji.
Takie wyjaśnienie tematu nie wskazuje jednak wprost, co komornik może zabrać z domu lub firmy, a co musi zostawić. Pod tym względem interpretacje prawne bywają różne i wiele zależy od indywidualnej sytuacji dłużnika oraz specyfiki komornika. Warto jednak znać swoje prawa i skutecznie z nich korzystać. Każdy z nas powinien zadbać o to, aby nie dopuścić do sytuacji poważnego zadłużenia i egzekucji komorniczej. To bardzo stresująca sytuacja, gdy w jednej chwili możemy stracić niemal wszystko. Jeżeli nie spina się Twój miesięczny budżet i zobowiązania rosną, to w jednym z naszych poradników sprawdzisz, jak wyjść z długów.
Co najpierw zajmuje komornik?
Egzekucja komornicza może dotyczyć środków pieniężnych, ruchomości i nieruchomości. Co najpierw zajmuje komornik? Przyjęte jest, że w pierwszej kolejności zabezpiecza się środki zgromadzone na rachunku bankowym należącym do dłużnika. Kolejnym krokiem jest zajęcie jego wynagrodzenia. Pieniądze zgromadzone na koncie osobistym lub wspólnym zajmowane są na skutek blokady konta. Oznacza to, że dłużnik nie może już nimi dysponować. Komornik może zająć środki na koncie przy jednoczesnym pozostawieniu na nim równowartości miesięcznego wynagrodzenia minimalnego.
Nieco inaczej wygląda sytuacja z wynagrodzeniem. Jeżeli dłużnik pracuje na umowę o pracę, to komornik nie może zająć równowartości minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym okresie. Oznacza to, że zajęciu może podlegać tylko kwota, która przekracza minimalne wynagrodzenie. Gdy dłużnik pracuje na niepełny etat, np. na ¼ etatu, to komornik musi pozostawić dłużnikowi równowartość ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Dodatkowe limity wprowadzono w przypadku dłużników alimentacyjnych. Wówczas zajęcie komornicze może obejmować:
- 50% wynagrodzenia przy egzekucji z tytułu zaspokojenia świadczeń innych niż świadczenia alimentacyjne;
- 60% wynagrodzenia przy egzekucji z tytułu zaspokojenia świadczeń alimentacyjnych.
Jednym ze sposobów ochrony części środków przed zajęciem komorniczym jest karta przedpłacona. Wpłacając na nią środki, można dysponować nimi w późniejszym terminie. Jednocześnie nie są one widoczne na rachunku bankowym i nie podlegają wówczas egzekucji komorniczej.
Komornik sądowy ile może zabrać?
Jeżeli jesteś dłużnikiem, to pewnie interesuje Cię, ile może zabrać Ci komornik w ramach egzekucji? Od 2019 roku umowy o pracę i umowy zlecenia traktowane są tak samo. To, co komornik może zabrać z wynagrodzenia, ustalane jest przez ustawodawcę. Tak jak już wspomniano, zajęciu może podlegać tylko nadwyżka minimalnego wynagrodzenia za pracę lub jego proporcjonalnej części w przypadku niepełnego etatu. Większe kwoty pobierane sa w przypadku dłużników alimentacyjnych. Jeżeli jednak dłużnik pracuje na umowę o dzieło w ramach dodatkowej pracy, to wówczas zajęciu może podlegać 100% wynagrodzenia z tego tytułu.
Komornik sądowy w trakcie egzekucji może również zająć emeryturę lub rentę. Przy nich również zachowuje się kwotę wolną od potrąceń (wysokość minimalnego wynagrodzenia). To, co może komornik zająć z renty lub emerytury, to 25% w przypadku dłużników niealimentacyjnych i 60% w przypadku dłużników alimentacyjnych.
To, co może zająć komornik sądowy, wskazane jest w przepisach. Zgodnie z nimi egzekucji komorniczej nie podlegają środki ze świadczeń państwowych. Oznacza to, że komornik nie może zabrać ani złotówki z takich świadczeń jak m.in.: alimenty, 500+, świadczenia wychowawcze, stypendia, zasiłki dla opiekunów, dodatki porodowe, jednorazowe świadczenia czy też dodatki pielęgnacyjne i rodzinne. To pieniądze, które są niezbędne danej osobie do egzystencji i z tego tytułu są chronione. Zajęcie ich jest poważnym nadużyciem ze strony komornika. Każdy dłużnik powinien znać swoje prawa w tym zakresie.
Czy komornik sądowy może zająć wspólne konto bankowe?
Może dojść do sytuacji, gdy zadłużenie dotyczy jednego z małżonków, a prowadzą oni wspólne konto bankowe. Wówczas warto zastanowić się nad tym, czy komornik może zająć środki zgromadzone na wspólnym rachunku. To, co może komornik sądowy zająć, ustalane jest przez polskie prawo. Zgodnie z nim urzędnik może zająć środki zgromadzone na wspólnym koncie bankowym nawet wtedy, gdy dłużnikiem jest tylko jeden ze współwłaścicieli. Oznacza to, że posiadając konto wspólne, musisz liczyć się z tym, że w przypadku zadłużenia drugiego ze współwłaścicieli Twoje oszczędności również mogą zostać zajęte. Jest to zgodne z artykułem 8911 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy wskazują na to, że w takich sytuacjach stosuje się domniemanie własności na poziomie równych udziałów w koncie wspólnym.
Jednocześnie współwłaściciel konta może ubiegać się o zwolnienie zajętej kwoty spod egzekucji. Wówczas należy wystąpić o to w drodze powództwa. Zazwyczaj jest to skomplikowany proces. Współwłaściciel konta ma tydzień na udowodnienie komornikowi, że dane środki należą tylko do niego i powinny być zwolnione z egzekucji.
Jeżeli widzisz, że współwłaściciel konta ma problemy finansowe, to warto wcześniej wybrać swoją część środków i odłożyć je na niezależny rachunek bankowy. Dodatkowo warto nauczyć zadłużoną osobę, jak efektywnie oszczędzać i pomóc jej poradzić sobie z tym problemem.
Co komornik może zabrać z domu?
Ruchomości to kolejne składniki majątku dłużnika. W związku z tym warto zastanowić się nad tym, co może zabrać komornik z domu lub mieszkania. Informacje o tym znajdują się w art. 844 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z nimi, to, co komornik może zająć w domu, to m.in.: sprzęt AGD i RTV, komputery, akcesoria elektroniczne, ubrania i inne. Tak naprawdę wiele zależy od tego, jak duże jest zadłużenie i jakie wartościowe przedmioty posiada dłużnik. Oprócz sprzętów posiadanych w mieszkaniu, komornik może zająć również motocykle, samochodu, przyczepy i inne maszyny. Na ten moment w przepisach nie ma katalogu ruchomości i szczegółowej definicji, co komornik może zająć w mieszkaniu.
Co może zabrać komornik z mieszkania rodziców?
Wiele osób zastanawia się również nad tym, co może zająć komornik w mieszkaniu rodziców. Zgodnie z prawem egzekutor nie może zabrać żadnej rzeczy, która nie należy do dłużnika. Jeżeli nie można udowodnić, że dany przedmiot w mieszkaniu rodziców należy do dłużnika, to komornik nie ma prawa go zabrać. Szczegółowe informacje dotyczące tego, jakie ruchomości może zająć komornik, znajdują się w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zabezpieczają one m.in. interes osób bliskich dłużnika i chronią je przed utratą przedmiotów do nich należących.
Jakie ruchomości może zająć komornik?
Wspominaliśmy już o tym, co może komornik zabrać z domu i jakie ruchomości m.in. wpisują się w ten zakres. Niestety jest on bardzo szeroki. Oznacza to, że jako dłużnik możesz stracić niemal wszystko. Komornik ma obowiązek pozostawić Ci tylko takie rzeczy, które są niezbędne do normalnej egzystencji. Wśród nich znajdują się m.in.: pralka, lodówka, piekarnik, kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza, odkurzacz, stół i krzesła, łóżka, lampy, bielizna, ubrania codzienne, pościel, zapasy żywności i opały, zwierzęta potrzebne do wyżywienia rodziny (np. krowa, dwie kozy), narzędzia i przedmioty wykorzystywane w pracy zarobkowej, przedmioty niezbędne do nauki, odznaczenia i papiery osobiste, przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność itp.
Jednocześnie do katalogu ruchomości możliwych do zajęcia przez komornika nie są zaliczane:
- podstawowe sprzęty domowe (lodówka, pralka, łóżko),
- przedmioty do nauki (laptop, podręczniki);
- wyroby medyczne i przedmioty osób niepełnosprawnych;
- dzikie zwierzęta żyjące na wolności;
- woda;
- niewydobyte złoża minerałów;
- energia elektryczna (również będąca przedmiotem obrotu cywilnoprawnego);
- powietrze;
- dobra stanowiące przedmiot praw autorskich (np. utwory literackie, muzyczne i inne);
- dobra osobiste w rozumieniu art. 23 kc;
- znaki towarowe;
- dobra objęte prawem własności przemysłowej (np. wzory użytkowe, wynalazki, wzory zdobnicze);
- prawo podmiotowe będące przedmiotem innych praw.
Teraz już wiesz, co może zająć komornik w domu, a czego nie może. Zamiast zastanawiać się nad tym, co może zabrać komornik dłużnikowi, postaraj się unikać zadłużenia. Jeżeli znajdziesz się w podbramkowej sytuacji, to warto poprosić o wsparcie specjalistę, który pomoże Ci lepiej zarządzać finansami i nauczy Cię efektywnie oszczędzać. Jednym z błędów dłużników jest zaciąganie chwilek na spłatę zobowiązań. To dodatkowo potęguje problem i zmniejsza zdolność kredytową danej osoby. Temat chwilówki a zdolność kredytowa poruszaliśmy w jednym z naszych poradników. Pisaliśmy też o tym, jak wyczyścić BIK i odzyskać zdolność.
Nieruchomości zajmowane przez komornika
W przypadku egzekucji komorniczej można utracić również nieruchomości. Dotyczy to m.in.: domu, mieszkania, terenów mieszkaniowych, gruntów różnego typu, miejsc postojowych, garażów, magazynów, hal, gospodarstw rolnych i innych. Mogą one podlegać licytacji w sytuacji, gdy wysokość zadłużenia przewyższa 5% wartości tych nieruchomości.
Egzekucja z nadpłaty podatku dochodowego i zwrotów z Urzędu Skarbowego
Komornik z tytułem wykonawczym do egzekucji ma prawo do zajęcia nadpłaty podatku dochodowego w Urzędzie Skarbowym. Ten rodzaj zajęcia komorniczego jest skuteczny nawet przy braku konta bankowego dłużnika. Komornik traktuje nadpłatę podatku jako wierzytelność i tym samym dłużnik nie otrzyma zwrotu podatku, co dla wielu osób może być zaskoczeniem. Często nie są bowiem tego świadomi i dowiadują się o zajęciu po fakcie, co jest przykrą niespodzianką. Nadpłata może zostać zajęta w całości i nie obowiązuje tu żadna kwota wolna od zajęcia regulowana przez przepisy polskiego prawa.
Zajęcie praw majątkowych, akcji, obligacji i udziałów w spółkach
Komornik może prowadzić egzekucję także z różnego rodzaju praw majątkowych należących do dłużnika, w tym z udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, akcji oraz obligacji. Te składniki majątku mają realną wartość finansową i mogą zostać zajęte na poczet spłaty zadłużenia po uzyskaniu przez komornika tytułu wykonawczego. Wolne od zajęcia nie są również prawa patentowe i prawa autorskie, jeżeli te przynoszą dochód, np. z tytułu tantiem lub licencji. Wyłączone od zajęcia są tylko prawa niezbywalne związane bezpośrednio uprawnionym i niemożliwe do przeniesienia na inną osobę lub zbycia w drodze umowy czy egzekucji.
Status świadczeń 800 plus, Dobry Start i funduszu alimentacyjnego
Komornik nie ma prawa zajęcia świadczeń całkowicie zwolnionych z egzekucji komorniczej. Zgodnie z polskim prawem do tych świadczeń zaliczane są:
- 800 plus,
- 300 plus (Dobry Start),
- świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
- zasiłek macierzyński,
- becikowe,
- pomoc społeczna,
- świadczenie wspierające.
Szczegółowo regulowane jest to przez art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli jakiekolwiek z tych świadczeń zostanie omyłkowo zablokowane przez bank/zajęte przez komornika, należy niezwłocznie złożyć wniosek o ich zwolnienie, wykazując źródło pochodzenia pieniędzy. Nawet w przypadku omyłkowej blokady podlegają one ochronie przed egzekucją komorniczą.
Trzynasta i czternasta emerytura oraz dodatki osłonowe w postępowaniu
Ustawowo wyłączone z egzekucji komorniczej są również takie świadczenia jak:
- 13. emerytura,
- 14. emerytura,
- dodatek osłonowy,
- dodatek węglowy,
- bon energetyczny.
Podlegają pełnej ochronie przed zajęciem pod warunkiem ich identyfikacji. Jeżeli komornik je zajmie, to należy natychmiast złożyć zażalenie na jego postępowanie i wykazać jednoznacznie, że dane środki pochodzą ze świadczenia ustawowo chronionego przed zajęciem.
Środki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i wczasy pod gruszą
Środki wypłacane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, takie jak wczasy pod gruszą czy paczki świąteczne, co do zasady podlegają ochronie przed zajęciem komorniczym. Traktowane są bowiem jako świadczenia socjalne, a nie standardowe wynagrodzenie za pracę. Pieniądze otrzymywane w ramach tych świadczeń stanowią wsparcie materialne dla pracownika i pod żadnym względem nie spełniają przesłanek zapłaty za wykonywaną pracę. Dla porównania premia czy trzynasta pensja stanowią elementy wynagrodzenia i podlegają egzekucji komorniczej na zasadach ogólnych.
Rachunek rodzinny jako ochrona środków przed zajęciem
Rachunek rodzinny, znany też jako konto socjalne, to rachunek bankowy przeznaczony tylko do obsługi wpływających świadczeń socjalnych, np. 800 plus, świadczenia z funduszu alimentacyjnego itp. Środki te nie podlegają zajęciu. Na konto socjalne mogą wpływać tylko pieniądze ustawowo chronione przed egzekucją. Dzięki temu prowadzenie takiego rachunku to bezpieczne rozwiązanie, które chroni dłużników przed utratą wszystkich środków na życie. Informacje o rachunkach rodzinnych nie są przekazywane w ramach systemu OGNIVO, dlatego komornik ich nie zidentyfikuje podczas prowadzenia egzekucji komorniczej po otrzymaniu tytułu wykonawczego.
Wartościowe ruchomości, biżuteria i dzieła sztuki podlegające licytacji
Na potrzeby spłaty powstałego zadłużenia komornik ma prawo zająć wartościowe ruchomości, w tym biżuterię, antyki czy dzieła sztuki należące do dłużnika. Wszelkie kosztowności są następnie wyceniane przez rzeczoznawcę i trafiają na licytację komorniczą. Jednocześnie zabezpieczeniu podlegają przedmioty niezbędne do normalnego funkcjonowania i codziennego życia, w tym: podstawowe meble, odzież osobista, sprzęt medyczny, wyposażenie kuchni czy armatura łazienkowa.
Wyłączenia przedmiotów kultu religijnego i wyrobów medycznych
Przepisy polskiego prawa jednoznacznie wskazują na wyłączenia, czyli przedmioty, które nie mogą podlegać zajęciu komorniczemu bez względu na ich wartość. Dotyczy to przede wszystkimwyrobów medycznych, sprzętu rehabilitacyjnego, produktów leczniczych i innych przedmiotów dla niepełnosprawnych. Są wyłączone spod zajęcia, ponieważ umożliwiają codzienne funkcjonowanie i zachowanie podstawowej sprawności osobom chorym. W przypadku przedmiotów kultu religijnego pod uwagę bierze się ochronę godności, dlatego nie wolno wystawiać ich na licytację komorniczą. Przepisy te wprowadzono ze względów humanitarnych.
Maszyny rolnicze i stado podstawowe zwierząt w egzekucji
Szczególnej ochronie w ramach egzekucji komorniczej podlegają rolnicy. Obowiązuje bowiem zakaz zajmowania maszyn rolniczych niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto komornik nie ma prawa zająć stada podstawowego zwierząt, zapasów paszy i zwierząt domowych. Zabezpieczeniu podlegają zapasy do momentu najbliższych zbiorów, ponieważ stanowią podstawę jako pasza dla żywego inwentarza.
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i działki budowlane
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz działki budowlane i rekreacyjne mogą stanowić przedmiot egzekucji komorniczej, ponieważ mają wymierną wartość majątkową i mogą zostać zbyte w drodze licytacji. Wszelkie nieruchomości, w tym garaże czy grunty orne mogą podlegać licytacji komorniczej w celu zaspokojenia potrzeb wierzyciela, o ile przedstawiają one realną wartość rynkową. Podstawą jest procedura opisu i oszacowania, na podstawie której urzędnik precyzyjnie ustala stan prawny nieruchomości oraz jej wartość rynkową. Następnie przygotowywana jest licytacja komornicza.
Wspólność majątkowa małżeńska a odpowiedzialność za długi
W przypadku wspólności majątkowej obaj małżonkowie odpowiadają za długi do wysokości majątku wspólnego, czyli wszystkich składników nabytych już w trakcie trwania małżeństwa i które nie należą tylko do jednego z nich. Zazwyczaj jednak egzekucja musi być prowadzona wobec obojga małżonków. W przeciwnym razie dana sprawa musi spełniać przesłanki przewidziane w przepisach, aby zaspokoić potrzeby wierzycieli z majątku wspólnego małżonków.
Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku rozdzielności majątkowej. Wówczas mamy do czynienia z odrębnym majątkiem osobistym małżonka. W związku z tym egzekucja komornicza może być prowadzona tylko z majątku osoby, która została wskazana w tytule wykonawczym. Komornik nie ma prawa zaspokajać potrzeb wierzycieli z majątku współmałżonka, który nie jest dłużnikiem i wobec niego nie został wydany tytuł wykonawczy.
Co może zająć komornik w firmie?
Nieco inaczej wygląda cały proces w przypadku przedsiębiorstw. W związku z tym warto zastanowić się nad tym, co może zająć komornik w firmie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zajęcie może obejmować:
- konto firmowe (z wyłączeniem środków przeznaczonych na wypłaty pracowników);
- konto osobiste przedsiębiorcy (z wyłączeniem równowartości minimalnego wynagrodzenia);
- ruchomości (np. sprzęt komputerowy, samochody, meble);
- nieruchomości (np. hale produkcyjne, lokale usługowe, mieszkania).
To, ile może zabrać komornik z działalności gospodarczej, zależy od wysokości długu. Jednocześnie za każdym razem to, co zajmuje komornik, powinno być zgodne z prawem. Na koncie firmowym powinny pozostać środki na wypłaty pracownicze oraz równowartość minimalnego wynagrodzenia, które pozwolą dłużnikowi na egzystencję. Każdy przedsiębiorca powinien wiedzieć, co może zrobić komornik sądowy.
Skarga na czynności komornika i powództwo przeciwegzekucyjne
Dłużnik oraz osoba trzecia, której majątek został niesłusznie zajęty na potrzeby egzekucji komorniczej, mają do dyspozycji różne środki prawne wykorzystywane w celu zapewnienie zgodności postępowania komornika z obowiązującym prawem. Podstawą jest skarga na czynności komornika, która składa się do sądu w terminie do 7 dni od nieprawidłowego działania lub o dowiedzeniu się o nieprawidłowym działaniu komornika, lub naruszeniu przez niego przepisów postępowania egzekucyjnego. Sprawy te dotyczą zazwyczaj:
- sposobu zajęcia majątku,
- sposobu ustalenia należności,
- błędnie naliczonych kosztów komorniczych.
Jeżeli to nie poskutkuje, to można złożyć powództwo przeciwegzekucyjne (znane też jako powództwo ekscydencyjne). Składa się je w momencie, gdy egzekucja obejmie przedmioty i inne dobra nienależące do dłużnika. Powództwo składa poszkodowana osoba trzecia po to, aby jak najszybciej wyłączyć określone składniki majątku spod egzekucji. Ma się na to 30 dni od momentu naruszenia prawa.
Rozsądne gospodarowanie pieniędzmi to klucz do tego, aby uniknąć długów i problemów z komornikiem. Wielu z nas decyduje się na kredytowanie różnego rodzaju zakupów. Warto dokładnie zapoznać się z tym, czym jest kredyt gotówkowy i jakie ma konsekwencje. W przypadku większej liczby pożyczek zapoznaj się z tym, czym jest kredyt konsolidacyjny. Może okazać się skutecznym połączeniem zobowiązań w jedno, co pozwoli Ci na zmniejszenie wysokości miesięcznej raty. Pamiętaj jednak o tym, że zaciąganie pożyczki na spłatę zadłużenia nigdy nie jest optymalnym rozwiązaniem i może doprowadzić Cię do jeszcze większych problemów finansowych. Unikaj tego, aby nie doszło do egzekucji komorniczej. Z tego artykułu wiesz już, co może zabrać komornik za długi.
Źródło:
Komentarze i opinie użytkowników