PIT-8c - czym jest i jak go rozliczyć?

PIT 8c – co to?

PIT-8C to informacja, która od 2019 roku dotyczy wyłącznie niektórych dochodów z kapitałów pieniężnych. Wcześniej ten sam druk nosił nazwę „Informacja o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych” i trafiało na niego znacznie więcej rzeczy. Jeśli więc pamiętasz PIT-8C jako dokument, na którym uczelnia albo urząd pracy wykazywały stypendium, to ta wersja formularza już nie obowiązuje. Stypendium i pozostałe przychody z innych źródeł wykazuje się dziś w PIT-11, a PIT-8C został zawężony do kapitałów pieniężnych. To jedna z najczęstszych pomyłek przy szukaniu tego druku.

Zawarte na formularzu dane stanowią podstawę do wypełnienia deklaracji rocznej PIT-38, co jest obowiązkiem podatnika. W ten sposób oblicza się należny podatek od zysków kapitałowych, który trzeba wpłacić na rzecz Urzędu Skarbowego. Podstawę prawną dla informacji PIT 8c stanowi Ustawa o PIT, czyli ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — ten sam akt, który reguluje rozliczenie wynagrodzenia z etatu czy emerytury. Sam formularz wskazuje jako podstawę art. 39 ust. 3 tej ustawy.

Zgodnie z jej przepisami we wskazanym dokumencie uwzględnia się określone rodzaje przychodów z kapitałów pieniężnych, które rozpisano w art. 39 ust. 3 Ustawy o PIT. Wymienia się je w części D formularza wg konkretnych pozycji:

• pozycja 1: odpłatne zbycie papierów wartościowych;
• pozycja 2: realizacja praw wynikających z papierów wartościowych;
• pozycja 3: odpłatne zbycie pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających, dochody z funduszy inwestycyjnych, zyski z gry na giełdzie itd.;
• pozycja 4: odpłatne zbycie niebędących papierami wartościowymi udziałów (akcji);
• pozycja 5: objęcie udziałów (akcji) w spółkach albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny.

W praktyce najczęściej chodzi o akcje i to od nich zacznij czytanie części D. Sprzedaż akcji notowanych na giełdzie biuro maklerskie ujmie w pozycji 1, bo akcje są papierami wartościowymi. Pozycja 2 dotyczy tego, co wynika z samego posiadania takich papierów, np. realizacji praw z warrantów albo z opcji na akcje przyznanych w programie motywacyjnym. Pozycje 4 i 5 obejmują udziały i akcje spoza obrotu giełdowego, w tym objęcie akcji w zamian za wkład niepieniężny, czyli aport. Dywidendy od polskiej spółki nie szukaj w PIT-8C. Podatek od niej pobiera i odprowadza sam wypłacający, więc nie przenosisz jej do PIT-38.

Dochody wykazane w informacji PIT 8c sumuje się, a otrzymaną wartość uwzględnia się w ramach deklaracji rocznej PIT 38 w pozycjach 20 i 21. W pozycji 20 PIT 38 wpisuje się wartość przychodów, a w pozycji 21 wartość poniesionych kosztów. Deklarację PIT 38 składa się po to, aby obliczyć, a następnie prawidłowo zapłacić podatek od dochodów kapitałowych pieniężnych. Uwzględnia się w nim również tzw. podatek od kryptowalut, czyli od walut wirtualnych.

Zajrzyj też do części C formularza, w której są Twoje dane. Znajdziesz tam pole „Identyfikator podatkowy NIP / numer PESEL” i to jedno z miejsc, gdzie najłatwiej o błąd. Numer PESEL podaje się wtedy, gdy w rozliczanym roku nie prowadziłeś działalności gospodarczej, nie byłeś zarejestrowanym podatnikiem VAT ani płatnikiem. Tak jest w przypadku większości osób, które inwestują prywatnie. Jeśli choć jeden z tych warunków nie jest spełniony, zamiast numeru PESEL wpisuje się NIP. Ten sam identyfikator podajesz później w zeznaniu PIT-38, więc porównaj oba dokumenty: rozbieżny albo błędny numer sprawia, że urząd nie potrafi powiązać zeznania z danymi podatnika, a rozliczenie trzeba korygować.

Jeżeli podatnik uzyskuje przychody kapitałowe w walucie obcej, to je również należy uwzględnić w informacji PIT 8c. Podaje się je w złotówkach po przeliczeniu według kursu średniego NBP, który obowiązuje ostatniego dnia roboczego przed dniem uzyskania przychodu. Może dojść do sytuacji, że podatnik uzyskuje przychody, które nie są wykazywane w części D formularza. Wówczas uwzględnia się je w pozycji 37 w części E zatytułowanej: Informacje o wysokości przychodów niewykazanych w części D. Wartość ta przepisywana jest do formularza deklaracji PIT 38 w pozycji 22.

PIT 8c – kto wystawia?

Kto składa PIT 8c? Za wystawienie tej informacji odpowiadają podmioty takie jak:

• osoby prawne i ich jednostki organizacyjne;
• osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą;
• jednostki niemające osobowości prawnej.

W praktyce oznacza to, że za przygotowanie tego dokumentu dla podatnika odpowiadają najczęściej: biura maklerskie, brokerzy, fundusze inwestycyjne, banki prowadzące działalność maklerską czy też towarzystwa ubezpieczeniowe w przypadku wypłat z UFK. Podmioty te nie są zobligowane do naliczania, pobierania i opłacania podatków od zysków kapitałowych. Oznacza to, że jeżeli grasz na giełdzie, to makler powinien przekazać Ci informację PIT 8c, na podstawie której możliwe będzie prawidłowe rozliczenie podatku należnego na rzecz Urzędu Skarbowego.

W przypadku zagranicznych brokerów nie ma obowiązku wystawienia informacji PIT-8C. Oznacza to, że to podatnik we własnym zakresie musi rozliczyć te dochody, obliczając należność podatkową z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jeżeli uzyskujesz zyski z kapitałów pieniężnych z różnych źródeł, to otrzymasz kilka informacji PIT 8c, a wartości z nich należy zsumować i uwzględnić w zeznaniu rocznym PIT 38.

Należy mieć jednak na uwadze to, że w przypadku inwestowania w zagranicznych instytucjach finansowych, nie otrzymamy od nich rozliczenia. Zyski z tych źródeł nie zostaną automatycznie uwzględnione w PIT 8c, ponieważ zagraniczne instytucje nie mają obowiązku wystawiania takiej informacji. Oznacza to, że zyski te należy bezpośrednio uwzględnić w deklaracji PIT 38. Obowiązkiem podatnika jest dopilnowanie tego, aby wszystko odbyło się zgodnie ze stanem faktycznym.

PIT 8c – dla kogo?

Informacja PIT-8C przeznaczona jest dla osób fizycznych, w tym przedsiębiorców oraz osób prywatnych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i w rozliczanym roku osiągnęły przychody z kapitałów pieniężnych podlegających samodzielnemu rozliczeniu. Mogą generować zysk lub stratę. Za przygotowanie informacji PIT 8c odpowiadają biura maklerskie, brokerzy i instytucje finansowe, a za jej rozliczenie w zeznaniu rocznym podatnicy, którzy uzyskują przychody z zysków kapitałowych wymienionych w art. 39 ust. 3 Ustawy o PIT. 

W informacji PIT 8c nie uwzględnia się zysków osiąganych z takich instrumentów jak m.in.: lokaty bankowe, oprocentowane rachunki i fundusze inwestycyjne otwarte. We wszystkich tych przypadkach podatek pobiera i odprowadza za Ciebie bank albo towarzystwo funduszy inwestycyjnych, więc nie masz czego przenosić do zeznania.

Nie myl przy tym funduszu inwestycyjnego otwartego z otwartym funduszem emerytalnym. Otwarty fundusz emerytalny, w skrócie OFE, to element systemu emerytalnego, a nie produkt, z którego wypłacasz pieniądze wtedy, kiedy chcesz. Zgromadzone w nim środki trafiają do Ciebie w ramach emerytury, a nie jako zysk z inwestycji, dlatego OFE nie wystawia informacji PIT-8C i nie masz z tego tytułu czego wykazywać w PIT-38. Podobieństwo nazw sprawia jednak, że oba produkty bywają mylone przy przygotowywaniu rozliczenia.

Informacja PIT-8C nie dotyczy:

• odsetek od lokat bankowych;
• dochodów z IKE/IKZE/PPK;
• dywidend opodatkowanych ryczałtowo u źródła.

Informację PIT-8C dostają nie tylko osoby mieszkające w Polsce. Na formularzu przewidziano osobne oznaczenie dla podatników, którzy nie mają w Polsce miejsca zamieszkania, więc inwestor korzystający z polskiego biura maklerskiego otrzyma ten dokument także wtedy, gdy mieszka za granicą. To, ile ostatecznie zapłaci i w którym kraju, zależy od umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a państwem jego rezydencji.

Czym innym jest natomiast IFT-1R, czyli informacja o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez osoby fizyczne niemające w Polsce miejsca zamieszkania. Ten druk płatnik wystawia nierezydentowi wtedy, gdy podatek został już pobrany u źródła, na przykład od dywidendy albo od odsetek. Jeśli więc jako osoba mieszkająca poza Polską dostajesz IFT-1R, a nie PIT-8C, to znak, że chodzi o inny rodzaj przychodu niż ten rozliczany samodzielnie w PIT-38.

Kiedy otrzymasz, a kiedy nie otrzymasz informacji PIT-8C?

To, czy PIT-8C zostanie wystawiony, zależy od rodzaju wypłaty lub operacji dotyczącej środków.

Polisolokata to produkt ubezpieczeniowy, a IKE, IKZE i PPK to konta emerytalne — łączy je tylko efekt końcowy, czyli brak PIT-8C, ale wynika on z zupełnie różnych przepisów.

Co zrobić ze stratą i błędami na formularzu PIT-8C?

Strata wykazana na podstawie danych z PIT-8C może zostać odliczona od dochodów z tego samego źródła przez 5 kolejnych lat podatkowych. Wykazuje się ją bezpośrednio w formularzu PIT-38. 

Masz przy tym do wyboru dwa warianty. W pierwszym rozkładasz stratę na kolejne lata, ale w żadnym z nich nie odliczysz więcej niż 50% jej wysokości. Przy takim rozwiązaniu potrzebujesz co najmniej dwóch lat z dochodem, żeby rozliczyć całość. W drugim odliczasz stratę jednorazowo w jednym z tych pięciu lat, o ile nie przekracza 5 000 000 zł. Jeżeli jest wyższa, jednorazowo odliczasz 5 000 000 zł, a nadwyżkę rozkładasz na pozostałe lata z tego okresu, znów z limitem 50% straty rocznie.

Stratę z lat ubiegłych odlicza podatnik, a nie płatnik. Płatnik, czyli biuro maklerskie albo inna instytucja finansowa, jedynie wystawia informację PIT-8C, to rozliczenia straty dokonuje w swoim PIT-38 osoba, która tę stratę poniosła.

Co w sytuacji, gdy na informacji PIT-8C pojawi się błąd? W takiej sytuacji podmiot wystawiający dokument (płatnik) ma obowiązek przygotować korektę zeznania. Wszystko po to, aby wyeliminować zdiagnozowane błędy i zadbać o rozliczenie podatku zgodnie ze stanem faktycznym.

PIT 8c – jak rozliczyć?

Wiemy już, czym jest i kiedy PIT 8c jest przygotowywany. Warto zastanowić się nad tym, jak wygląda rozliczenie PIT 8c. Jako że jest to informacja podatkowa, to zawarte w niej dane służą do wypełnienia właściwego zeznania rocznego. Gdzie wykazać PIT 8c? Służy do tego formularz PIT 38. W celu rozliczenia informacje z PIT 8c wpisuje się do formularza PIT 38. Przeniesienie danych można wykonać samodzielnie lub skorzystać z usługi Twój e-PIT, w której często zasysane są automatycznie.

Zastanawiasz się ile procent podatku przy PIT 8c? Zyski z kapitałów pieniężnych nie podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, czyli nie stosuje się do nich skali podatkowej. Skala podatkowa ma dwie stawki – 12% do 120 000 zł dochodu i 32% od nadwyżki ponad ten próg. Według niej rozlicza się wynagrodzenie z etatu, emeryturę czy umowę zlecenia, najczęściej w zeznaniu PIT-37. Przy zyskach kapitałowych jest inaczej. Reguluje to Ustawa o PIT, która przewiduje tu jedną, stałą stawkę ryczałtu na poziomie 19%, czyli tzw. podatek Belki. Jest ona niezmienna dla rezydentów Polski. Może być inna w przypadku nierezydentów, jednak jest to uzależnione od międzynarodowych umów zawartych przez polski rząd.

W praktyce oznacza to trzy rzeczy. Po pierwsze, stawka nie rośnie po przekroczeniu progu: od zysku 5 000 zł i od zysku 500 000 zł zapłacisz te same 19%. Po drugie, nie działa tu kwota wolna od podatku, która przysługuje przy skali podatkowej. Podatek liczysz od pierwszej złotówki dochodu. Po trzecie, dochodów z PIT-8C nie sumujesz z zarobkami z etatu. Jeśli pracujesz i jednocześnie inwestujesz, składasz dwa osobne zeznania: PIT-37 od wynagrodzenia i PIT-38 od zysków kapitałowych.

Czy przy PIT 8c trzeba rozliczać stratę? Zgodnie z obowiązującym prawem nawet podatnik, który zanotował stratę, ma obowiązek sięgnąć po dane z tego dokumentu i złożyć zeznanie podatkowe w postaci formularza PIT 38. To niezbędne, ponieważ strata może być odliczana od dochodów w ciągu kolejnych 5 lat podatkowych. Wykazywana jest wtedy, gdy koszty uzyskania przychodu przekraczają środki otrzymane z tytułu odpłatnego zbycia aktywów. 

Warto wiedzieć, co składa się na te koszty, bo to one obniżają podatek. Poza ceną zakupu papierów wartościowych zalicza się do nich prowizja zapłacona przy kupnie i przy sprzedaży oraz opłaty związane z założeniem i prowadzeniem rachunku maklerskiego. Biuro maklerskie zwykle samo ujmuje prowizje w kolumnie kosztów na PIT-8C, ale jeśli handlujesz akcjami przez kilka rachunków albo część opłat rozliczasz osobno, sprawdź, czy nic nie zostało pominięte. Każda nieuwzględniona prowizja to zawyżony dochód, a więc wyższy podatek do zapłaty.

W zakresie zeznań podatkowych warto zapoznać się również z innymi artykułami dotyczącymi PIT-8ar, PIT-11 czy też PIT-39. Choć przy PIT 38 nie ma to zastosowania, to jednak każdy podatnik powinien też znać obowiązujące progi podatkowe w Polsce.

Deklarację PIT 38 wypełnioną w oparciu o informację PIT 8c można złożyć zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej. W tej pierwszej opcji korzysta się z aplikacji e-Deklaracje lub usługi Twój e-PIT przygotowanych przez Ministerstwo Finansów. Dokument papierowy można złożyć bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym lub wysłać Pocztą Polską.

Rozliczenie dochodów z walut wirtualnych na PIT-38

Dochody osiągane na sprzedaży walut wirtualnych należy rozliczać na formularzu PIT-38 i podlegają one tzw. podatkowi Belki, czyli są opodatkowane stawką 19%. Aby określić rzeczywisty podatek od kryptowalut, należy dokładnie obliczyć dochód. Do tego potrzebne są takie wartości jak:

przychód (wartość ze sprzedaży lub zapłaty za towar/usługę),

koszty uzyskania przychodu (udokumentowane wydatki na nabycie).

Od przychodu odejmuje się koszty jego uzyskania i w ten sposób wskazuje się na rzeczywisty dochód. Ten mnoży się przez stawkę podatku 19%, aby określić zobowiązanie podatkowe z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

Pamiętaj: Koszty tzw. kopania kryptowalut nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodu i nie wolno ich uwzględniać w obliczeniach. Przy wymianie jednej kryptowaluty na drugą nie występuje obowiązek podatkowy, ponieważ tego typu wymiana traktowana jest neutralnie.

Wszystkie transakcje dotyczące walut wirtualnych należy dokładnie dokumentować i przeliczać na PLN zgodnie ze średnim kursem NBP z dnia roboczego poprzedzającego sprzedaż lub nabycie kryptowalut. Zachowanie regularności i dokładności to klucz do tego, aby prawidłowo obliczać i odprowadzać podatek, unikając konsekwencji karno-skarbowych.

Automatyzacja rozliczenia i płatność podatku w usłudze Twój e-PIT

Znacznym ułatwieniem w rozliczaniu podatku jest usługa Twój e-PIT.

1. Sprawdź informacje z PIT-8C automatycznie zapisane w portalu e-Urząd Skarbowy i umieszczone we wstępnie wypełnionym zeznaniu PIT-38.

2. Otwórz dokument źródłowy dostępny w zakładce „Dane źródłowe”.

3. Zweryfikuj i zaakceptuj zeznanie.

4. Zapłać podatek na indywidualny mikrorachunek podatkowy.

5. Złóż deklarację PIT-38 do 30 kwietnia lub w pierwszy dzień roboczy po 30 kwietnia, jeśli ten dzień wypada w weekend.

6. Odbierz UPO, czyli Urzędowe Poświadczenie Odbioru.

Rozszerzenie rozliczenia PIT-38 o inne instrumenty i dochody zagraniczne

W ramach zeznania podatkowego PIT-38 rozlicza się również dochody z innych instrumentów finansowych, w tym: kontraktów CFD, funduszy ETF czy transakcji na rynku FOREX.

1. Oblicz samodzielnie kapitałowe dochody zagraniczne, np. z zagranicznych giełd.
2. Przelicz dochody na PLN według kursu NBP i wykaż je w PIT-38.
3. Uzupełnij dokumentację o załącznik PIT/ZG.
4. Uwzględnij umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania podpisane przez Polskę z innymi krajami.
5. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z ekspertem w zakresie rozliczania podatków lub z urzędnikiem Urzędu Skarbowego.

PIT 8c – do kiedy?

Do kiedy rozliczyć PIT 8c? Podmiot odpowiedzialny za przygotowanie i dostarczenie informacji PIT 8c do podatnika ma na to określony czas. Doręczenie powinno nastąpić najpóźniej do ostatniego dnia lutego roku następującego po tym, którego dotyczy informacja. Takie potwierdzenie powinno być poświadczone. Jeszcze mniej czasu jest na dostarczenie PIT 8c online do Urzędu Skarbowego. Podmiot odpowiedzialny za przygotowanie tego dokumentu ma na to czas tylko do 31 stycznia roku następującego po tym, którego dotyczy informacja. Daty te nie są przypadkowe. Ustawodawca gwarantuje w ten sposób podatnikowi czas niezbędny do swobodnego przygotowania zeznania rocznego. Jako podatnik masz odpowiedni bufor czasowy, jednak złożenie deklaracji PIT 38 musi nastąpić w wyznaczonym terminie.

Roczne zeznanie podatkowe można złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia. Jeżeli termin 30 kwietnia przypada w dzień wolny od pracy, to automatycznie termin graniczny wypada w następujący po nim dzień roboczy. Przekroczenie tego terminu powoduje konsekwencje.

Uwaga: Za niezłożenie zeznania grozi odpowiedzialność karna skarbowa, ale jej wysokość zależy od skali sprawy. Jeżeli kwota uszczuplonego podatku nie przekracza pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia, jest to wykroczenie skarbowe. Kończy się grzywną lub zwykłym mandatem. Dopiero powyżej tego progu mówimy o przestępstwie skarbowym, zagrożonym grzywną wymierzaną w stawkach dziennych (najwyżej 720 stawek) albo karą pozbawienia wolności. Przy typowych kwotach z rozliczenia giełdowego sprawa zwykle mieści się w tym łagodniejszym wariancie.

Z doświadczenia wiemy jednak, że najczęściej kończy się na złożeniu czynnego żalu i tłumaczeniach przed Urzędem Skarbowym. Wszystko po to, aby uniknąć poważniejszych konsekwencji. W związku z tym rekomenduje się sprawne złożenie zeznania podatkowego i niezostawiania tego na ostatnią chwilę. 

Najważniejsze terminy:

• 31 stycznia – termin wysyłki PIT-8C do Urzędu Skarbowego w postaci elektronicznej (przez płatnika)
• 28 lub 29 lutego – termin wysyłki PIT-8C do podatnika w postaci elektronicznej lub papierowej (przez płatnika)
• 30 kwietnia lub pierwszy dzień roboczy po 30 kwietnia - termin złożenia deklaracji podatkowej PIT-38 (przez podatnika).

Jeżeli jednak płatnik kończy działalność w trakcie roku podatkowego, to musi wystawić informację PIT-8C najpóźniej do dnia zaprzestania działalności. 

Zachęcamy do odpowiedzialnego wypełniania deklaracji podatkowych oraz do zapoznania się z innymi naszymi artykułami w tej tematyce.