Zbieg egzekucji – co to jest i jak przebiega postępowanie

Czym jest zbieg egzekucji i kiedy występuje?

Jak już wspomnieliśmy, zbieg egzekucji powstaje wtedy, gdy co najmniej dwa organy, np. komornik sądowy i urząd skarbowy, dokonują zajęcia tego samego składnika majątku, np. wynagrodzenia, konta bankowego, emerytury lub ruchomości. Przykładowo komornik zajmuje wynagrodzenie za długi cywilne, a urząd skarbowy zajmuje je za zaległości podatkowe.

W sytuacji zbiegu egzekucji szczególnie ważne staje się ustalenie, co może zająć komornik, ponieważ różne organy mogą próbować prowadzić zajęcia z tego samego składnika majątku. Zbieg egzekucji występuje najczęściej:

• przy zajęciach wynagrodzenia,
• przy zajęciu rachunku bankowego,
• przy egzekucji ruchomości,
• w przypadku gdy dłużnik ma liczne długi u różnych wierzycieli i organy działają równolegle.

W takim przypadku pracodawca lub bank nie może zdecydować sam, komu przekazać pieniądze. Zamiast tego musi zgłosić zbieg egzekucji odpowiednim organom. Dopiero ich decyzja pozwala ustalić, który organ ma pierwszeństwo i będzie prowadzić łączną egzekucję.

Dodajmy, że przy zbiegu egzekucji dłużnik musi liczyć się z tym, że koszty komornicze mogą być wyższe, ponieważ każda czynność podejmowana przez właściwy organ wpływa na ostateczną sumę obciążającą dłużnika.

Jak rozstrzygnąć zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej?

A kto rozstrzyga zbieg egzekucji? W przypadku zbiegu egzekucji sądowej (komornika), jak i administracyjnej (np. urzędu skarbowego) rozstrzyga sąd rejonowy właściwy dla miejsca prowadzenia egzekucji.

Zasady są następujące:

1. Organ, który pierwszy dokonał zajęcia, zgłasza zbieg egzekucji na koncie do sądu.
2. Drugi organ przekazuje akta sprawy i potwierdza datę zajęcia.
3. Sąd porównuje daty obu zajęć i wskazuje organ właściwy do dalszego prowadzenia egzekucji.
4. Decyzja sądu zapada zwykle w terminie do 14 dni.

Zasadniczo pierwszeństwo ma ten organ, który wcześniej dokonał zajęcia, ale jest wyjątek:
w przypadku alimentów pierwszeństwo zawsze ma egzekucja sądowa (komornik).

Po rozstrzygnięciu zbiegu egzekucji komorniczej jeden organ prowadzi egzekucję łącznie, a drugi zostaje wyłączony z danego składnika majątku.

Jakie zasady obowiązują przy zbiegu egzekucji dwóch komorników sądowych?

Gdy dochodzi do zbiegu egzekucji, wiele osób zastanawia się, czy komornik może zająć konto. Odpowiedź jest twierdząca. Zajęcie rachunku bankowego jest jednym z najczęstszych działań podejmowanych równolegle przez różne organy egzekucyjne.

Dlatego też, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem egzekucji komorniczych dokonywanych przez dwóch komorników, którzy zajmują ten sam majątek (np. wynagrodzenie), stosuje się proste zasady:

• Pierwszeństwo ma komornik, który pierwszy dokonał zajęcia.
• Drugi komornik musi przekazać środki i akta pierwszemu.
• Komornik prowadzący egzekucję łącznie powiadamia wierzycieli o porządku zaspokojenia należności.

W praktyce oznacza to, że dłużnik nie płaci „podwójnie”, a wszystkie środki z danego składnika majątku kierowane są do jednego komornika.

Jednak jeśli jeden z komorników prowadzi egzekucję alimentów, to on przejmuje łączne prowadzenie egzekucji z danego składnika, nawet jeśli zajął go później.

Jak przebiega rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnych?

Zbieg dwóch egzekucji administracyjnych (np. US + ZUS) rozstrzygany jest przez organ, który pierwszy dokonał zajęcia.

Procedura wygląda następująco:

• Pracodawca lub bank ma 7 dni na zawiadomienie obu organów o zbiegu egzekucji.
• Organ, który stwierdzi, że jego zajęcie było późniejsze, przekazuje akta organowi właściwemu.
• Po rozstrzygnięciu jeden organ prowadzi egzekucję łącznie z całego składnika majątku, a drugi tylko z pozostałych aktywów dłużnika.

Nie ma tu udziału sądu. Przepisy administracyjne rozstrzygają zbieg automatycznie.

Co decyduje o pierwszeństwie organu egzekucyjnego?

Przy wskazywaniu pierwszeństwa organu egzekucyjnego najważniejszym kryterium jest data dokonania zajęcia danego składnika majątku. W związku z tym organ, który pierwszy dokonał zajęcia, uzyskuje:

• prawo do łącznego prowadzenia egzekucji,
• prawo do ustalania kolejności zaspokajania wierzycieli.

Warto jednak mieć na uwadze, że od powyższych zasad istnieją wyjątki. Dotyczą one następujących sytuacji: 

• alimenty - egzekucja alimentów ma zawsze pierwszeństwo,
• egzekucja administracyjna nie ma pierwszeństwa nad egzekucją sądową, jeśli zajęcie sądowe nastąpiło wcześniej.

Jaką rolę odgrywa egzekucja alimentów przy zbiegu egzekucji?

Egzekucja alimentów ma priorytet nad większością innych egzekucji w przypadku zbiegu egzekucji komorniczych lub administracyjnych na rachunku bankowym. To mechanizm chroniący wierzycieli alimentacyjnych, czyli w tym przypadku najczęściej są to dzieci.

Co to dokładnie oznacza? Przede wszystkim:

• komornik alimentacyjny przejmuje prowadzenie egzekucji łącznie, nawet jeśli zajął wynagrodzenie później,
• pracodawca ma obowiązek przekazywać potrącane kwoty na rzecz alimentów w pierwszej kolejności,
• inne zadłużenia są realizowane dopiero po pokryciu bieżących alimentów i zaległości.

Dlatego w praktyce alimenty znacząco wpływają na sposób rozstrzygania zbiegu egzekucji.

Jakie obowiązki ma pracodawca lub bank w sytuacji zbiegu egzekucji?

Załóżmy, że doszło do zbiegu egzekucji komorniczych, a do pracodawcy lub banku trafiają dwa zajęcia dotyczące tej samej osoby i tego samego składnika majątku. Co mają robić w takiej sytuacji? Pracodawca czy bank mają obowiązek:

1. Wstrzymać przekazywanie środków do czasu rozstrzygnięcia zbiegu.
2. Poinformować wszystkie organy egzekucyjne o zbiegu, przy czym bank i pracodawca mają na to 7 dni od ujawnienia zbiegu.
3. Gromadzić potrącone środki w depozycie do czasu wskazania właściwego organu (czyli nie ma w tym przypadku mowy nawet o chwilowym umorzeniu długów).
4. Po rozstrzygnięciu, przekazać zgromadzone środki organowi wyznaczonemu do łącznego prowadzenia egzekucji.

Pracodawca ani bank nie mogą samodzielnie decydować o pierwszeństwie egzekucji. Ich zadaniem jest jedynie zgłoszenie zbiegu i zabezpieczenie środków.

Na czym polega łączne prowadzenie egzekucji po rozstrzygnięciu zbiegu?

Po ustaleniu, który organ ma prowadzić egzekucję, dochodzi do tzw. egzekucji łącznej.

Oznacza to, że:

• jeden organ prowadzi egzekucję z danego składnika majątku (np. wynagrodzenia lub środków na rachunku bankowym),
• potrącone środki są dzielone między wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokojenia,
• drugi organ może nadal prowadzić egzekucję z innych składników majątku (np. nieruchomości, ruchomości).

Sytuacja, w której wyznaczono jeden organ prowadzący, nazywa się „zbiegiem rozstrzygniętym”.

Egzekucja łączna zapobiega sytuacji, w której dłużnik byłby obciążony podwójną egzekucją z tej samej wypłaty czy rachunku.

Podsumowanie: Co to znaczy zbieg egzekucji komorniczych?

Co oznacza zbieg egzekucji? Do takiej sytuacji dochodzi, gdy kilka organów równocześnie zajmuje ten sam składnik majątku dłużnika. Rozstrzygnięcie zbiegu ma na celu wskazanie jednego organu właściwego do łącznego prowadzenia egzekucji, co zapobiega chaosowi i podwójnym potrąceniom. O pierwszeństwie decyduje zwykle data pierwszego zajęcia, jednak egzekucja alimentów ma priorytet niezależnie od kolejności. Pracodawca i bank mają obowiązek zgłosić zbieg, wstrzymać przekazywanie środków i zabezpieczyć je do czasu decyzji. Po rozstrzygnięciu egzekucji organy współpracują, a jeden z nich prowadzi postępowanie w sposób łączny.

Świadomość zasad dotyczących zbiegu egzekucji pozwala wierzycielom, dłużnikom i płatnikom uniknąć błędów oraz zapewnia prawidłowy przebieg postępowania egzekucyjnego. Dla stron postępowania pomocny może być także zbieg egzekucji komorniczych wzór pisma, który ułatwia prawidłowe zgłoszenie takiej sytuacji. Warto również pamiętać, że właściwość komornika przy zbiegu egzekucji określana jest na podstawie daty zajęcia oraz przepisów dotyczących pierwszeństwa, w tym szczególnych zasad stosowanych przy egzekucji alimentów. W przypadku zbiegu egzekucji pytania w stylu „jak uniknąć komornika” stają się jeszcze bardziej powszechne, bo jedynym realnym sposobem na uniknięcie dalszych działań wielu organów jest szybkie uregulowanie długu lub zawarcie ugody z wierzycielem.