Koszty egzekucyjne – jak są naliczane i kto je ponosi?

Czym są koszty egzekucyjne i z czego się składają?

Co to są koszty egzekucyjne? To wszystkie opłaty związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Ich skład jest określony w przepisach:

• egzekucja cywilna - art. 770 Kodeksu postępowania cywilnego,
• egzekucja administracyjna - art. 64c Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jakie są koszty egzekucji komorniczej? Wyróżniamy:

• opłaty egzekucyjne (najważniejszy element) - naliczane procentowo od wyegzekwowanej kwoty lub wartości świadczenia,
• wydatki egzekucyjne - np. koszty doręczeń, zapytań do baz danych, ogłoszeń, transportu zajętych ruchomości,
• opłaty manipulacyjne - przy egzekucji administracyjnej (maks. 40 zł),
• koszty upomnienia - przy egzekucji administracyjnej obowiązkowe upomnienie kosztuje 11,60 zł,
• koszty zastępstwa prawnego wierzyciela - gdy wierzyciel korzysta z usług pełnomocnika.

Koszty te mają na celu sfinansowanie działań komornika lub urzędu skarbowego, a ich wysokość zależy od typu egzekucji oraz skuteczności ściągania długu.

Wielu przedsiębiorców zastanawia się, czy koszty komornicze są kosztem uzyskania przychodu. Co do zasady nie można ich zaliczyć do kosztów podatkowych, ponieważ nie pozostają w związku z osiąganiem przychodu, lecz wynikają z niewywiązywania się ze zobowiązań.

Kto ponosi koszty postępowania egzekucyjnego: dłużnik czy wierzyciel?

Zastanawiasz się, kto ponosi koszty egzekucji komorniczej? Co do zasady koszty egzekucji komorniczej, wobec ZUS-u czy urzędu skarbowego ponosi dłużnik. Zgodnie z art. 770 KPC, dłużnik ma obowiązek zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do dochodzenia roszczenia, w tym opłatę komorniczą. Oznacza to, że nawet jeśli wierzyciel zapłacił komornikowi opłatę na początku, zostanie ona doliczona dłużnikowi jako część długu.

Niemniej może się zdarzyć, że koszty egzekucji będzie musiał ponieść wierzyciel. Dotyczy to wyjątkowych sytuacji, gdy np. wierzyciel:

• wszczął egzekucję bezpodstawnie,
• wskazał błędny adres lub majątek, co spowodowało niecelowe koszty,
• cofnął wniosek przed dokonaniem pierwszej czynności.

W przypadku przedsiębiorców ważne jest również prawidłowe księgowanie kosztów egzekucyjnych, ponieważ wydatki ponoszone na opłaty komornicze muszą być ujęte w ewidencji zgodnie z zasadami rachunkowości i faktycznym charakterem zobowiązania.

Ile wynosi opłata komornicza w egzekucji cywilnej?

Przejdźmy jednak do konkretnych kwot. Opłata komornicza jest najważniejszym składnikiem kosztów, a jej wysokość zależy od rodzaju prowadzonej egzekucji.

Standardowe stawki opłaty egzekucyjnej (egzekucja pieniężna) wynoszą:

• 10% wyegzekwowanej kwoty - stawka podstawowa,
• 3% - jeśli dłużnik zapłaci całość lub część długu w ciągu miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji,
• 5-10% - gdy postępowanie zostanie umorzone na wniosek wierzyciela lub z powodu jego nieaktywności.

Poza tym należy uwzględnić limity opłat:

• minimalna opłata: 200-300 zł,
• maksymalna opłata: 50 000 zł (z wyjątkami w egzekucji nieruchomości).

Przykład:

Dług wynosi 10 000 zł, komornik wyegzekwował całość.
Opłata = 10% × 10 000 zł = 1000 zł - doliczana do długu dłużnika.

Jakie są koszty egzekucji świadczeń niepieniężnych?

Egzekucja świadczeń niepieniężnych wiąże się z innymi stawkami:

• 2000 zł - za opróżnienie i wydanie lokalu,
• 1500 zł - za wprowadzenie w posiadanie nieruchomości,
• 400 zł - za wszczęcie egzekucji wydania rzeczy ruchomej.

To opłaty ryczałtowe, niezależne od wartości świadczenia. Jeśli egzekucja wymaga asysty policji lub ślusarza, dłużnik ponosi także koszty dodatkowe.

Jakie opłaty obowiązują w egzekucji administracyjnej?

Egzekucja administracyjna może być prowadzona przez urząd skarbowy, ZUS, lub organy podatkowe jednostek samorządu.

Opłaty w egzekucji administracyjnej (art. 64c ustawy o egzekucji adm.) wyglądają następująco:

• 10% od wyegzekwowanej należności - opłata zasadnicza,
• 1% - opłata manipulacyjna, maksymalnie 40 zł
• 40 zł - za wszczęcie postępowania, gdy nie wszczęto egzekucji,
• 16 zł - koszt upomnienia,
• dodatkowe wydatki - np. koszty transportu, zapytań do banków, ogłoszeń.

Egzekucja administracyjna działa podobnie do komorniczej, ale opiera się na odrębnych przepisach i wysokościach opłat.

Jakie koszty powstają przy umorzeniu postępowania egzekucyjnego?

Mogłoby się wydawać, że umorzenie długu i egzekucji oznacza brak kosztów. Niestety, jest wprost przeciwnie, gdyż umorzenie często generuje dodatkową opłatę. Jak to wygląda w praktyce?

Jeśli umorzenie następuje:

• na wniosek wierzyciela - opłata wynosi 5% niewyegzekwowanej kwoty, pokrywa ją wierzyciel (jeśli umorzenie nastąpi przed wszczęciem egzekucji lub w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji) lub dłużnik (po upływie wspomnianego terminu),
• z winy dłużnika (np. ukrywanie majątku) - opłata wynosi 10% i może zostać naliczona od ustalonej wartości świadczenia,
• z powodu bezskuteczności - dłużnik nie płaci opłaty egzekucyjnej, ale wierzyciel ponosi część kosztów (np. wydatki faktyczne komornika).

Czym są i ile wynoszą koszty zastępstwa prawnego w egzekucji?

Koszty zastępstwa prawnego to kwoty należne pełnomocnikowi wierzyciela (adwokatowi lub radcy prawnemu). Ich wysokość zależy od wartości długu oraz rodzaju sprawy.

Przykładowe stawki minimalne:

• przy długu do 500 zł - 90 zł,
• od 500 zł do 1500 zł - 270 zł,
• od 1500 zł do 5000 zł - 900 zł,
• od 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł,
• od 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł,
• od 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł,
• od 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł,
• od 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15000 zł,
• powyżej 5 000 000 zł- 25 000 zł.

Koszty te są doliczane do należności dłużnika. Co ważne, sąd może zasądzić wyższe kwoty, jeśli uzna, że wymaga tego charakter sprawy czy nakłady pracy. 

Jak złożyć wniosek o umorzenie lub rozłożenie kosztów na raty?

Dłużnik może wnioskować o:

• umorzenie kosztów,
• rozłożenie kosztów na raty,
• odroczenie płatności kosztów.

Jak złożyć taki wniosek?

1. Sporządź pismo do komornika (nie do wierzyciela).
2. Wskaż w nim:
   • dane stron,
   • sygnaturę sprawy,
   • czego dotyczy wniosek (umorzenie, raty),
   • uzasadnienie trudna sytuacja finansowa, brak majątku, niskie dochody.
3. Załącz dokumenty potwierdzające sytuację (zaświadczenia, rachunki, decyzje socjalne).

Komornik rozpatruje wniosek i ma 3 wyjścia. Może:

• zgodzić się,
• odmówić, 
• poprosić o opinię wierzyciela.

Umorzenie kosztów jest rzadkie, natomiast rozłożenie na raty znacznie częstsze.

Podsumowanie: Ile wynoszą koszty egzekucyjne?

Pytanie o koszty egzekucyjne, często pojawia się zaraz po pytaniach o to, co może zająć komornik i, czy komornik może zająć konto. Koszty egzekucyjne to zestaw opłat, które pokrywają działania komornika lub organu administracyjnego. W większości przypadków ponosi je dłużnik, a ich wysokość zależy od rodzaju prowadzonej egzekucji, jej skuteczności oraz rodzaju świadczenia. Najważniejszymi składnikami są: opłata egzekucyjna, wydatki komornicze, koszty upomnienia i koszty zastępstwa prawnego. Egzekucja administracyjna rządzi się dodatkowymi zasadami, ale także opiera się na podobnych stawkach procentowych. Znajomość zasad naliczania kosztów pozwala uniknąć zaskoczenia i lepiej przygotować się do ewentualnego kontaktu z komornikiem, zarówno po stronie wierzyciela, jak i dłużnika. Nie chcesz dodatkowo płacić i zastanawiasz się, jak uniknąć komornika? Najlepszym rozwiązaniem jest spłacanie długów i polubowne porozumienie z wierzycielem.