Jak intercyza wpływa na dziedziczenie majątku po zmarłym małżonku? Czy po jej podpisaniu drugi ze współmałżonków traci te prawa? Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje na temat intercyzy, jej rodzajów oraz wpływu tego dokumentów na postępowanie spadkowe. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z radcą prawnym.
Spis treści:
- Czym jest intercyza i jakie są jej rodzaje?
- Czy intercyza wyłącza małżonka z dziedziczenia?
- Jak intercyza wpływa na skład i wielkość masy spadkowej?
- Intercyza a dziedziczenie długów po zmarłym małżonku
- Czy intercyza pozbawia prawa do zachowku?
- Jak rozdzielność majątkowa wpływa na środki z ZUS i OFE?
- Czym intercyza różni się od zrzeczenia się dziedziczenia?
- Jakie sytuacje wyłączają małżonka z dziedziczenia?
Czym jest intercyza i jakie są jej rodzaje?
Intercyza to określenie używane w kontekście umowy majątkowej małżeńskiej, która musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Każda inna forma traci swoją moc prawną i jest bezskuteczna. Podstawowym celem podpisania tej umowy jest zmiana wspólności ustawowej na rozdzielność majątkową. Zgodnie z polskim prawem intercyza może ustalić również inne zasady podziału i zarządzania majątkiem.
Podstawowe rodzaje intercyzy to:
- rozdzielność majątkowa – standardowa forma podziału majątku, która zmienia ustawowy ustrój majątkowy małżeński,
- rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – w tej sytuacji następuje wyrównanie majątków między spadkobiercami a żyjącym małżonkiem, jeżeli dojdzie do śmierci jednego z małżonków.
Warto też wiedzieć, jak sprawdzić majątek zmarłego oraz co wchodzi w skład majątku osobistego.
Czy intercyza wyłącza małżonka z dziedziczenia?
Podpisanie intercyzy nie wyłącza małżonka z dziedziczenia w przypadku śmierci drugiego z małżonków. Zgodnie z polskim prawem umowa majątkowa nie ma wpływu na dziedziczenie ustawowe ani testamentowe. Jednocześnie małżonek z podpisaną intercyzą pozostaje pełnoprawnym spadkobiercą ustawowym i dziedziczy w pierwszej grupie wraz z dziećmi zmarłego (zstępnymi). Udział spadkowy małżonka dziedziczącego z dziećmi nie może być mniejszy niż 1/4 spadku. Jest to zgodne z Kodeksem cywilnym.
Intercyza nie wpływa na dziedziczenie, ponieważ regulacje majątkowe małżonków zalicza się do czynności prawnych pomiędzy żyjącymi (inter vivos), a dziedziczenie to czynności prawne na wypadek śmierci (mortis causa). Tym samym regulowane są przez inne przepisy. Warto pamiętać przy tym, że obejmuje to zarówno aktywa, jak i pasywa, więc może nastąpić dziedziczenie kredytu lub innego długo po śmierci małżonka. Intercyza nie stanowi tu wystarczającego zabezpieczenia.
Jak intercyza wpływa na skład i wielkość masy spadkowej?
Podpisanie intercyzy ma wpływ na to, co wchodzi w skład masy spadkowej i jaka jest jej wielkość. W praktyce bowiem po ustanowieniu rozdzielności majtkowej nie powstaje majątek wspólny. Tym samym w skład masy spadkowej wchodzi tylko majątek osobisty zmarłego, a szczegółowo określić go pomaga spis inwentarza, czyli dokument urzędowy sporządzany przez komornika sądowego na wniosek spadkobierców.
Zupełnie inaczej wygląda to bez intercyzy, gdy do masy spadkowej wchodzi majątek osobisty zmarłego oraz połowa majątku wspólnego drugiego małżonka. Z punktu widzenia małżonków intercyza znacznie upraszcza proces dziedziczenia, ponieważ nie ma potrzeby podziału majątku wspólnego przed działem spadku. Wybrane składniki masy spadkowej nie muszą podlegać tzw. współwłasności udziałowej.
Intercyza a dziedziczenie długów po zmarłym małżonku
Intercyza chroni małżonka przed długami drugiego małżonka za życia, jednak w przypadku śmierci nie ma znaczenia. Może więc nastąpić dziedziczenie długów, ponieważ pasywa, w tym wszelkiego rodzaju zobowiązania, wchodzą w skład masy spadkowej. Jeżeli spadkodawca posiadał duże długi, to ratunkiem może być odrzucenie spadku oznaczające całkowitą rezygnację z aktywów i pasywów. Alternatywą jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z odpowiedzialnością za długi do wysokości wartości odziedziczonego spadku.
Czy intercyza pozbawia prawa do zachowku?
Intercyza nie pozbawia prawa do zachowku. Sam zachowek to roszczenie pieniężne dla najbliższych spadkobierców ustawowych, w tym małżonka czy zstępnych, których pominięto w testamencie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawo do zachowku utrzymywane jest dla tych osób niezależnie od tego, czy podpisano intercyzę, czy nie. Prawa do zachowku może pozbawić małżonka jednak skuteczne wydziedziczenie, czyli takie, które ma solidne podstawy i zostały one udowodnione przez spadkodawcę. Wśród nich mogą być: upokarzające traktowanie czy też naruszenie obowiązków rodzinnych.
Jak rozdzielność majątkowa wpływa na środki z ZUS i OFE?
Jeżeli zmarły małżonek miał środki na subkontach w ZUS i OFE, to pełne 100% tych środków wchodzi do majątku osobistego zmarłego. Tym samym pieniądze te nie podlegają podziałowi przed działem spadku. W pełni podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych przez spadkobierców, w tym małżonka. Jednocześnie warto pamiętać o tym, że prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku jest niezależne od istnienia intercyzy. Podpisanie tej umowy małżeńskiej nie żadnego wpływu na zrzeczenie się prawa do renty rodzinnej.
Czym intercyza różni się od zrzeczenia się dziedziczenia?
Intercyza i zrzeczenie się dziedziczenia to dwa terminy, które opisują zupełnie różną czynność. Intercyza reguluje bowiem stosunki majątkowe współmałżonków za życia. Zrzeczenie się dziedziczenia to z kolei czynność, która wskazuje na brak udziału danej osoby w przyszłym podziale spadku po śmierci małżonka. Tym samym samo podpisanie intercyzy nie powoduje zrzeczenia się dziedziczenia. Aby to ostatnie było skuteczne, należy podpisać osobny dokument w formie aktu notarialnego. Musi być on podpisany za życia spadkodawcy i przy pełni jego świadomości. Umowa o zrzeczeniu się dziedziczenia skutecznie wyłącza z dziedziczenia zarówno małżonka, jak i jego zstępnych.
Jakie sytuacje wyłączają małżonka z dziedziczenia?
Jest kilka sytuacji, w których małżonek zostaje wyłączony z dziedziczenia. Należą do nich przede wszystkim:
- wydziedziczenie w testamencie (przy spełnieniu ustawowych przesłanek),
- sporządzenie testamentu z wyłączeniem małżonka (z wyjątkiem prawa do zachowku),
- zawarcie umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia podpisanej przez oboje małżonków,
- prawomocny rozwód lub separacja prawna.
Jeżeli małżonek wystąpi o rozwód z winy drugiego małżonka, to może ubiegać się o sądowe wyłączenie małżonka od dziedziczenia. W tym kontekście warto zwrócić też uwagę na niegodność dziedziczenia, jeżeli za życia spadkodawcy rozpoczęła się sprawa o rozwód lub separację z winy małżonka i żądanie było uzasadnione, lub drugi małżonek dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, nakłonił go do zmiany testamentu podstępem czy groźbą, czy też ukrył lub sfałszował testament. Regulują to przepisy Kodeksu cywilnego. We wszelkich wątpliwych kwestiach warto konsultować się z renomowanym radcą prawnym.
Źródło:
Komentarze i opinie użytkowników