Wasz związek chyli się ku upadkowi lub potrzebujecie przerwy i wnosicie o separację prawną? Dowiedzcie się, co dzieje się z Waszym majątkiem w przypadku separacji faktycznej i prawnej. Jak przebiega podział składników majątku i kiedy dochodzi do ustanowienia przymusowej rozdzielności? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w tym artykule.
Separacja faktyczna a prawna: kluczowe różnice dla majątku małżonków
Zacznijmy od tego, że sam stan dzieli się na separację faktyczną a prawną i powodują one zupełnie inne skutki dla wspólnego majątku. Przede wszystkim separacja faktyczna to stan, w którym małżonkowie nie żyją razem, jednak nie zostało to usankcjonowanie prawnie. W praktyce bowiem wciąż stanowią małżeństwo i nie toczy się żadne sprawa o separację lub rozwód. Małżonków dalej łączy wspólność majątkowa. Zupełnie inaczej jest z separacją prawną, czyli stanem, który powstaje na skutek formalnego orzeczenia sądu. Na skutek tego orzeczenia z mocy prawa następuje ustanie wspólności majątkowej. Warto dokładnie zrozumieć skutki separacji na ustrój majątkowy małżeństwa i związane z tym konsekwencje. W tym kontekście zachęcamy również do przeczytania artykułu: Intercyza a rozdzielność majątkowa.
Jak orzeczenie separacji wpływa na wspólność majątkową?
Orzeczenie separacji prawnej automatycznie i z mocy prawa znosi wspólnotę majątkową małżonków. Wówczas powstaje ustrój przymusowej rozdzielności majątkowej. Tym samym od momentu uzyskania sądowego orzeczenia z formie prawomocnego wyroku sądu każdy z małżonków pracuje już na własny dorobek i majątek. Zarobione pieniądze czy kupione ruchomości i nieruchomości wchodzą w skład majątku osobistego małżonka.
Czy separacja oznacza automatyczny podział majątku wspólnego?
Separacje nie oznacza automatycznego podziału majątku wspólnego. Jej orzeczenie tworzy jedynie warunki do podziału majątku, ponieważ zostaje ustanowiona rozdzielność. Aby doszło do faktycznego podziału wspólnego majątku, należy udać się do notariusza. W jego obecności dokonuje się umownego podziału majątku, a umowa musi mieć formę aktu notarialnego. Jeżeli małżonkowie nie są w stanie rozstrzygnąć tego polubownie, to niezbędne jest postępowanie o podział majątku. Składa się wniosek o wszczęcie procedury, której celem jest dokonanie sądowego podziału majątku w oparciu o przepisy polskiego prawa.
Jakie są sposoby na podział majątku po orzeczeniu separacji?
Sam podział majątku po orzeczeniu separacji może odbywać się dwiema głównymi drogami:
- sądową (podział sądowny),
- notarialną na podstawie umowy (podział ugodowy).
W postępowaniu sądowym wniosek można złożyć już w trakcie trwania postępowania o separację z zastrzeżeniem, że sąd zajmie się nim tylko wtedy, gdy nie wpłynie to na jego przedłużenie. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie i wpływ na to ma wzajemny stosunek małżonków wobec siebie. Dużo trudniej o to w sytuacjach konfliktowych.
Obecnie stosuje się trzy podstawowe metody fizycznego podziału majątku:
- podział w naturze (fizyczny),
- przyznanie rzeczy jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,
- sprzedaż składników majątku i podział uzyskanych ze sprzedaży środków.
Kiedy sąd może ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym?
Sąd może ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym, jeżeli istnieją ważne przesłanki. Wśród nich warto wymienić m.in.:
- rażące trwonienie majątku przez jednego z małżonków,
- uporczywe nieprzyczynianie się do powstawania majątku wspólnego z uwzględnieniem nakładu pracy przy wychowaniu dzieci.
Inną ważną przesłanką może być sytuacja, gdy jeden z małżonków bierze kredyt bez zgody małżonka i go o tym nie informuje, spłacając zobowiązanie z majątku wspólnego. Sąd zawsze pod uwagę bierze zasady współżycia społecznego. Zazwyczaj jednak stosuje się równy podział majątku wspólnego, ponieważ domniema się, że udziały małżonków w jego generowaniu są jednakowe. Ustalanie udziałów i następnie nierówny podział nie są jednak czymś niespotykanym. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.
Co dzieje się z majątkiem nabytym w trakcie trwania separacji?
Majątek nabyty w trakcie trwania separacji prawnej po uprawomocnieniu się orzeczenia o separacji stanowi jego majątek osobisty. Oznacza to, że nie zalicza się go do składników majątku wspólnego i nie podlega podziałom. Wpływ na to ma powstanie rozdzielności majątkowej w chwili uprawomocnienia się wyroku sądu.
Sprawdź też: Spadek po ojcu gdy żyje matka – kto dziedziczy?
Jakie są skutki majątkowe zniesienia separacji?
Separacja prawna może zostać zniesiona w trakcie, jeżeli oboje małżonków złożą takie wnioski. Ma to wpływ na wspólny majątek. Ustanie separacji sprawia, że automatycznie powstaje ustawowy ustrój wspólności majątkowej. Zdarza się jednak, że na wniosek małżonków sąd utrzyma rozdzielność majątkową pomimo zniesienia separacji. Jednocześnie majątek wspólny określony przed okresem separacji dalej może być przedmiotem podziału, jeżeli wcześniej do niego nie doszło. Decydują o tym małżonkowie.
Ile kosztuje sądowy podział majątku w trakcie separacji?
Wpływ na koszty sądowego podziału majątku w trakcie separacji ma kilka czynników. Standardowo jest to opłata stała w wysokości 1000 zł. Można ją jednak znacznie zmniejszyć do 300 zł, jeżeli małżonkowie we wniosku o podział majątku zawrą szczegółowy i zgodny projekt, co znacznie skraca czas postępowania sądowego. Ponadto do tych kosztów warto doliczyć ewentualne dodatkowe opłaty, w tym m.in. wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy, jeżeli istnieją spory lub wątpliwości co do wartości wybranych składników majątku wspólnego.
Komentarze i opinie użytkowników