Czym jest catalyst?

Co to jest Catalyst?

Catalyst to giełda obligacji, która powstała w 2009 roku. Umożliwia ona handel obligacjami na rynku wtórnym. Składa się z czterech platform obrotu, z czego dwie prowadzone są przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie w formule rynku regulowanego oraz ASO (Alternatywny System Obrotu). Pozostałe platformy obrotu prowadzone są przez BondSpot. 

Na rynku regulowanym dostępne są obligacje pochodzące od emitentów, którzy spełniają ściśle określone warunki. Oznacza to, że ich prospekty przechodzą przez całą procedurę weryfikacyjną. Z kolei ASO nie wiąże się z tak wyśrubowanymi kryteriami. Dzięki temu dokumenty emisyjne mogą być skrócone, a wymogi kapitałowe są obniżone.

Dodajmy, że platformy Catalyst prowadzone przez GPW przeznaczone są dla inwestorów indywidualnych, a BondSpot powstały z myślą o inwestorach hurtowych i dotyczą rynku pozagiełdowego.

Na giełdzie Catalyst możesz kupić oraz sprzedać różne rodzaje obligacji, od skarbowych, poprzez obligacje korporacyjne i komunalne, aż po listy zastawne. Poza tym jest ona dopasowana do emisji o różnych wielkościach i różnorodnej charakterystyce. Z tego względu poprzez Catalyst kupisz obligacje zamienne, obligacje bankowe,  obligacje zerokuponowe i wiele innych. Dzięki temu Catalyst odpowiada na potrzeby różnych inwestorów, zarówno tych hurtowych, jak i detalicznych, a także instytucjonalnych i indywidualnych.

Wszystkie obligacje notowane na rynku Catalyst muszą być zdematerializowane i zarejestrowane w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Z kolei emitenci mają obowiązek informacyjny związany z raportami bieżącymi i okresowymi. Poza tym Catalyst podlega kontroli Komisji Nadzoru Finansowego. Rynki Catalyst dostosowane są do emisji o różnych wielkościach i charakterystyce, dzięki czemu są elastycznym narzędziem finansowania prowadzonej działalności czy inwestycji przez przedsiębiorstwa i jednostki samorządu terytorialnego.

Geneza i kluczowe funkcje rynku Catalyst

Catalyst to pierwszy w Polsce zorganizowany rynek dłużnych instrumentów finansowych, którego oficjalne otwarcie miało miejsce 30 września 2009 roku. Geneza jego powstania wiąże się z określonymi potrzebami przedsiębiorców czy jednostek samorządu terytorialnego. Podmioty z tych grup poszukiwały sprawnego i szybkiego sposobu na pozyskiwanie finansowania poprzez emisję obligacji. Rynek został stworzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. oraz BondSpot S.A. 

Podstawowe funkcje rynku Catalyst to:

• akumulacyjna polegająca na gromadzeniu kapitału,
• alokacyjna polegająca na kierowaniu kapitału do efektywnych projektów. 

Sam obrót kapitałem dłużnym na rynku Catalyst zaprojektowano w ten sposób, aby zapewniać płynność inwestycji, co jest kluczowe z punktu widzenia zaangażowanych w dany projekt inwestorów. Catalyst to równoczesny rynek dla różnych grup inwestorów, w tym instytucjonalnych i indywidualnych. Umożliwia emisję i handel:

• obligacjami korporacyjnymi, 
• obligacjami komunalnymi (samorządowymi), 
• obligacjami hipotecznymi, 
• obligacjami skarbowymi,
• innymi dłużnymi instrumentami finansowymi.

Jak inwestować na Catalyst?

Zastanawiasz się, jak korzystać z Catalyst? Z jednej strony przypomina on rynek akcji, ponieważ handel obligacjami odbywa się w systemie notowań ciągłych. Oznacza to, że w ramach jednej sesji możesz przeprowadzić transakcje po różnych kursach. Co jednak ważne, na rynku Catalyst cena transakcji wyrażana jest procentowo w odniesieniu do wartości nominalnej obligacji.

Jak to wygląda w praktyce? Jeśli dana obligacja została wyceniona na 106%, oznacza to, że sprzedający chce zbyć ją za dodatkowe 6%, licząc od wartości nominalnej.

Co więcej, do notowań obligacji musisz także doliczyć skumulowane odsetki od dnia ich sprzedaży. Jeśli oprocentowanie obligacji w skali roku wynosi 10%, to taką wartość odsetek należy doliczyć do ceny zakupu. Oczywiście należy wziąć pod uwagę, czy sprzedaż następuje pod koniec roku odsetkowego, czy wcześniej.

Poza tym, jeśli zdecydujesz się na zakup obligacji na rynku wtórnym Catalyst, będziesz musiał opłacić prowizję, która zostanie pobrana z twojego rachunku maklerskiego.

Nie zapomnij także o tzw. podatku Belki. Wynosi od 19% i naliczany jest od zysków kapitałowych. Oznacza to, że zysk z obligacji musisz pomniejszyć o kwotę właśnie tego podatku. A to sprawia, że musisz dokładnie przeanalizować, czy zakup danych obligacji ci się opłaca, biorąc pod uwagę podatki, prowizje i inne możliwe opłaty związane z zakupem bądź sprzedażą obligacji.

Jakie korzyści czerpią emitenci z notowań na Catalyst?

Z perspektywy emitentów obecność na rynku Catalyst jest niezwykle ważna w kontekście obniżania kosztów pozyskania kapitału na inwestycje. Pod tym względem wypada to korzystniej od innych form zewnętrznego finansowania. Przedsiębiorstwo lub jednostka samorządu terytorialnego prowadzący przejrzystą politykę informacyjną budują swoją wiarygodność w oczach potencjalnych inwestorów. Przekłada się to również na lepszą ocenę podmiotu w kryteriach bankowych, co docelowo prowadzi do uproszczenia drogi po kredyt bankowy w przyszłości. Nie bez znaczenia jest też fakt poprawy prestiżu i rozpoznawalności firmy notowanej na zorganizowanym rynku, jakim jest Catalyst. To klucze korzyści, na które uwagę zwracają świadomi emitenci.

Dlaczego warto kupować obligacje?

Obligacje to dłużne papiery wartościowe, które mogą być emitowane m.in. przez Skarb Państwa i przedsiębiorstwa. Ich zakup przynosi korzyści obu stronom transakcji. Emitent pozyskuje w ten sposób niezbędne środki na finansowanie własnej działalności, pokrycie zobowiązań lub przeprowadzenie modernizacji. Z kolei osoba, która nabyła obligacje, zarabia na nich, dzięki odsetkom.

Co jednak kluczowe, inwestowanie w obligacje jest stosunkowo proste i bezpieczne, zwłaszcza jeśli decydujesz się na zakup obligacji skarbowych, np. w rodzaju obligacji z dyskontem. Z drugiej strony zysk z takich obligacji jest odpowiednio mniejszy w porównaniu z innymi typami inwestycji. Jednak, jeśli nie planujesz stać się specjalistą od pomnażania majątku, a zarazem chcesz zarabiać na swoich oszczędnościach, właśnie obligacje mogą okazać się strzałem w dziesiątkę.

Jeśli zdecydowałeś się na zakup obligacji, możesz zastanawiać się, gdzie je kupić. Otóż obligacje dostępne są na rynku pierwotnym, na rynku wtórym oraz poprzez pośredników. 

W tym pierwszym przypadku obligacje kupisz bezpośrednio od emitenta. W tym drugim – możesz skorzystać z giełdy Catalyst. W kontekście rynku Catalyst istotną zaletą jest płynność inwestycji i możliwość sprzedaży obligacji przed terminem ich wykupu, co ułatwia dostęp do środków w sytuacjach awaryjnych i nie tylko. Doświadczony i świadomy obligatariusz z pewnością weźmie to pod uwagę. Ponadto rynek wtórny Catalyst daje możliwość zakupu obligacji z dyskontem, czyli po niższej cenie niż nominalna. To kolejny plus inwestycji z tej kategorii, co przekłada się na wyższą rentowność.

Poza tym obligacje nabędziesz na Giełdzie Papierów Wartościowych, w domach i biurach maklerskich. Zawsze też możesz zawrzeć cywilnoprawną umowę sprzedaży obligacji z innym inwestorem.

Rentowność a ryzyko inwestycyjne na rynku obligacji

Każdy inwestor powinien zrozumieć zależność pomiędzy potencjalną rentownością obligacji a ryzykiem inwestycyjnym związanym z lokowaniem kapitału w tej grupie instrumentów dłużnych. Najważniejsze czynniki wpływające na poziom ryzyka to:

• sytuacja finansowa emitenta obligacji, 
• rodzaj zabezpieczenia obligacji, 
• płynność danej emisji na rynku. 

Przy ocenie opłacalności i poziomu ryzyka kredytowego emitenta stosuje się rating. To narzędzie umożliwiające dostęp do podstawowych danych do analizy, a także podjęcie bardziej świadomej decyzji inwestycyjnej. Co do zasady jednak obligacje uznawane są za dużo bezpieczniejsze instrumenty od akcji, choć jednocześnie zapewniają mniejszy potencjalny zysk. Standardowo im większe ryzyko, tym wyższe potencjalne wzrosty. Każdy obligatariusz, czyli osoba posiadająca obligacje, powinien zdawać sobie z istniejącego ryzyka. Największe związane jest z potencjalną niewypłacalnością emitenta. Większe ryzyko występuje przy przedsiębiorstwach niż obligacjach samorządowych.

Rola Autoryzowanego Doradcy i wymogi przejrzystości rynku

W kontekście inwestycji na rynku Catalyst warto poznać rolę Autoryzowanego Doradcy. W dużym skrócie to podmiot, który jest uprawniony przez GPW w Warszawie do wspierania emitentów we wprowadzaniu instrumentów finansowych do Alternatywnego Systemu Obrotu (ASO) i obejmuje to również obligacje na rynku Catalyst.

Rola Autoryzowanego Doradcy polega na:

• przygotowaniu emitenta do wprowadzenia obligacji,
• weryfikacji czy emitent spełnia wymogi prawne i formalne, 
• pośredniczeniu w zgłaszaniu dokumentacji do GPW, 
• zapewnieniu transparentności i rzetelnej informacji, 
• wsparciu w relacjach z inwestorami, 
• opiece nad obowiązkami po wprowadzeniu obligacji do obrotu.

Przykładowo obowiązkiem każdego emitenta związanym z polityką informacyjną jest przygotowanie dokumentu informacyjnego (prospektu lub memorandum). W tym również pomaga Autoryzowany Doradca. Jego obecność zapewnia większą przejrzystość transakcji oraz redukuje ryzyko błędów formalnych, skracając drogę do właściwej emisji.

Podsumowanie: Catalyst – co to jest?

Zastanawiasz się, czym jest Catalyst? Jest to platforma, która umożliwia publiczny handel obligacjami na rynku wtórnym. Dzięki niej inwestorzy mogą w prosty i bezpieczny sposób sprzedawać obligacje przed ustalonym terminem wykupu. A co za tym idzie, wcześniej odzyskują kapitał, jaki zainwestowali w takie obligacje. Dotyczy to wielu różnych rodzajów obligacji, bez względu na to, czy mówimy o obligacjach skarbowych, korporacyjnych czy jeszcze innych. W ten sposób możesz np. kupić obligacje z dyskontem. Rynek Catalyst działa w oparciu o platformy prowadzone przez GPW oraz BondSpot. Te pierwsze przeznaczone są dla klientów indywidualnych, a te drugie dla inwestorów hurtowych. Poza tym platformy działają w formule rynku regulowanego oraz ASO. Co ważne, transakcje zawierane poprzez Catalyst są gwarantowane przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, a samo Catalyst podlega kontroli Komisji Nadzoru Finansowego. To wszystko sprawia, że kupowanie oraz sprzedawanie obligacji poprzez Catalyst jest bezpieczne.

Rynek Catalyst pełni jednocześnie dwie istotne funkcje. Z jednej strony jest źródłem kapitału dłużnego dla emitentów, a z drugiej platformą zapewniającą płynność i bezpieczeństwo każdego inwestora. Nadzór KNF oraz gwarancje KDPW sprawiają, że Catalyst to rynek o ugruntowanej pozycji oraz dużym społecznym zaufaniu. Szukając sposobów na lokowanie nadwyżek kapitału, warto poznać go nieco bliżej.

Anna Błażejewska-PłacheckaZobacz artykuły autora

Data dodania: 08.12.2023

Aktualizacja: 15.12.2025