W Polsce obowiązują progi podatkowe, po których przekroczeniu wzrasta stawka należnego podatku. Najnowsze zmiany w tym zakresie obowiązują od 2023 roku. Wejście na drugi próg podatkowy wiąże się z określonymi konsekwencjami, w tym przede wszystkim z większą wysokością zobowiązań podatkowych. W tym artykule sprawdzimy, jaki jest drugi próg podatkowy, jak go liczyć, jak wygląda to w małżeństwie oraz jak go uniknąć.
Czym jest drugi próg podatkowy i jaki jest limit w 2026 roku
Instytucję drugiego progu podatkowego warunkują przepisy Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 641), czyli tzw. Ustawy o PIT. Zgodnie z nią w przypadku podatników opodatkowanych według skali stosuje się różne stawki podatku. Warunkowane są wysokością osiąganych dochodów.
Oznacza to, że mechanizm skali podatkowej opiera się na twardych, ustawowych limitach: progu na poziomie 120 000 zł rocznie oraz kwocie wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł. Dla porównania, podatek liniowy cechuje stała stawka 19% bez względu na dochód, ale uniemożliwia on korzystanie z kwoty wolnej.
Jeżeli w danym roku podatkowym twoje dochody są niższe niż 120 000 złotych, to musisz zapłacić podatek dochodowy w wysokości 12%. Kiedy drugi próg podatkowy zostanie przekroczony, to wówczas musisz zapłacić podatek dochodowy w wysokości 32%. To, co ważne to fakt, że wyższa stawka podatku dotyczy tylko nadwyżki powyżej 120 000 tysięcy złotych.
Jakie dochody sumują się w skali i tworzą podstawę opodatkowania
Formuła obliczania podstawy opodatkowania w świetle Ustawy o PIT jest klarowna. Podstawą jest łączny roczny przychód minus koszty uzyskania przychodu oraz minus zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe). Do dochodu zalicza się wszystkie zarobki z umowy o pracę, umów cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło) oraz emerytura.
Co się dzieje po wejściu w wyższy próg podatkowy i jaki ma to wpływ na pensję
Gdy zastanawiamy się, kiedy drugi próg podatkowy zaczyna realnie ciążyć pracownikowi, kluczowy okazuje się moment jego przekroczenia w trakcie roku. Szacunkowy dochód netto pracownika na umowie o pracę w wysokości 7 500 - 8 000 zł miesięcznie oznacza, że jego zarobki brutto przekraczają 10 000 zł, co systematycznie i nieuchronnie zbliża go do granicy limitu. Po przekroczeniu tej bariery kadry pracodawcy automatycznie naliczają wyższą zaliczkę.
W miesiącu przejścia pracodawca wysyła do banku jeden ujednolicony transfer wynagrodzenia, w którym część kwoty do 120 000 zł jest opodatkowana stawką 12%, a nadwyżka stawką 32%. Skutkuje to bezpośrednio odczuwalnym zmniejszeniem kwoty przelewu na konto osobiste.
Drugi próg podatkowy jak obliczyć?
Jeżeli zarabiasz rocznie 119 000 złotych brutto, to wyliczenie należnego podatku wygląda następująco:
120 000 x 12% = 14 400 - 3 600 = 10 800 złotych
Jeżeli zarabiasz rocznie 200 000 złotych brutto, to wyliczenie należnego podatku wygląda następująco:
120 000 x 12% = 14 400 - 3 600 = 10 800 złotych
80 000 x 32% = 25 600 złotych
W tym drugim przypadku należny podatek wynosi dokładnie 36 400 złotych.
Jak ominąć drugi próg podatkowy pracując wyłącznie na etacie
Pracownik etatowy może w 2026 roku legalnie pomniejszyć podstawę opodatkowania, stosując nieliczne, ale skuteczne mechanizmy. Na początek warto przeanalizować koszty dojazdów. Przepisy pozwalają uwzględnić w rozliczeniu rocznym faktyczne wydatki na imienne bilety okresowe komunikacji miejskiej lub kolejowej, o ile są one wyższe niż standardowy ryczałt 250 zł. Należy jednak pamiętać, że bank obsługujący firmowy przelew z pensją odprowadzi wyższe zaliczki do urzędu skarbowego automatycznie, chyba że pracownik z wyprzedzeniem złoży w kadrach odpowiedni wniosek o zaprzestanie stosowania podstawowych kosztów lub kwoty wolnej w trakcie roku.
Czy stawka 32 proc. i drugi próg podatkowy dotyczą kwot brutto czy netto?
Wiemy już, od jakiej kwoty jest drugi próg podatkowy. Wiele osób zastanawia się, czy kwoty podane w przepisach są kwotami brutto, czy netto. Drugi podatek ma zastosowanie po przekroczeniu kwoty 120 000 złotych dochodu. Należy o tym pamiętać, ponieważ drugi próg podatkowy brutto przekracza się już przy zarobkach na poziomie równym lub większym od 10 000 złotych brutto miesięcznie. Aby lepiej to zrozumieć, to drugi próg podatkowy netto pojawia się przy zarobkach na poziomie minimum 6900 złotych na rękę.
Przed wyliczeniem 32% podatku, bank w imieniu pracodawcy wysyła do ZUS potrącenia na składki społeczne, a kluczową rolę w miesięcznych rozrachunkach odgrywa oświadczenie PIT-2, określające ułamkowe części kwoty zmniejszającej podatek (w 2026 roku to maksymalnie 300 PLN miesięcznie odliczane od zaliczki).
Jak obniżyć drugi próg podatkowy wykorzystując konta emerytalne
Jednym z najefektywniejszych instrumentów redukcji podatku jest skorzystanie z III filaru emerytalnego. Wpłata na konto IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) pozwala osobom fizycznym w 2026 roku odliczyć od podstawy opodatkowania aż do 10 407,60 zł (dla osób zatrudnionych na etat). Daje to wymierną osłonę finansową i realny zwrot z urzędu skarbowego przy rozliczeniu rocznym.
Co wpłacić na konto inwestycyjne, aby obniżyć drugi próg podatkowy?
W ujęciu prawnym dla polskiego urzędu skarbowego kluczowy jest sam fakt transferu kapitału na rachunek posiadający status IKZE. Nie ma znaczenia, jakie aktywa (fundusze, obligacje czy akcje) ostatecznie zostaną tam nabyte. Podatnik musi jedynie zachować formalne potwierdzenie przelewu wygenerowane z poziomu bankowości internetowej jako niepodważalny dowód wpłaty chroniący go przed stawką 32%.
Skuteczne ulgi i darowizny chroniące przed wyższym opodatkowaniem
Należy pamiętać także o kwocie zmniejszającej podatek, która w Polsce wynosi 3600 złotych. Odejmuje się ją od wysokości należnej kwoty do zapłacenia Urzędowi Skarbowemu. Poza tym mechanizmem roczne obciążenie można obniżyć, realizując udokumentowane darowizny oraz ulgę prorodzinną. Ulga na dzieci ma tę przewagę, że odliczana jest bezpośrednio od kwoty wyliczonego podatku, a nie od podstawy dochodu.
Z kolei darowizny (np. na cele kultu religijnego czy krwiodawstwo) odlicza się od dochodu, a dowodem dla urzędu skarbowego musi być potwierdzony przelew z konta osobistego. W ramach procedur bezpieczeństwa i przeciwdziałania praniu pieniędzy banki stale monitorują przepływy finansowe wspierające organizacje charytatywne.
Jak ominąć drugi próg podatkowy stosując wybrane ulgi?
Inne sposoby na to, jak nie wejść w drugi próg podatkowy, to m.in. korzystanie z dostępnych ulg, które obniżają podstawę opodatkowania. Wśród nich wymienia się m.in.: ulgę rehabilitacyjną, ulgę termomodernizacyjną, ulgę na internet i inne. Przykładowo, wydatek na wymianę źródła ciepła (termomodernizacja) czy opłata za dostęp do internetu realnie pomniejszają roczny uśredniony dochód. Kluczowym warunkiem jest transparentność. Bezgotówkowy przelew oraz faktury VAT wystawione na nazwisko podatnika to komplet dokumentów, bez których ominięcie stawki 32 proc. zostanie zakwestionowane podczas weryfikacji przez urząd skarbowy.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem a drugi próg podatkowy
Podatnicy pozostający w związku małżeńskim mogą zdecydować się na wspólne rozliczenie deklaracji podatkowej w celu optymalizacji wysokości należnego podatku dochodowego PIT. To dobry wybór wtedy, gdy jeden z małżonków zarabia więcej, niż wynosi drugi próg podatkowy. Wspólne rozliczenie daje wówczas sporo korzyści. Osoby pozostające w związku mogą złożyć wspólną deklarację, co przy uśrednieniu ich rocznych zarobków podnosi faktyczny wspólny limit aż do 240 000 PLN.
Mechanizm łącznego opodatkowania polega na tym, że podatek oblicza się od połowy wspólnych dochodów i mnoży przez dwa. Jeżeli jeden z małżonków zarabia zdecydowanie więcej, a razem ich łączne dochody nie przekraczają 120 000 złotych na osobę, to wspólne rozliczenie przyniesie korzyść w postaci zmniejszenia podatku dochodowego. Aby możliwe było wspólne rozliczenie, należy: pozostawać w ustroju wspólności majątkowej oraz pozostawać przez cały rok w związku małżeńskim. Przedsiębiorcy muszą pamiętać, że wybór podatku liniowego lub ryczałtu w styczniu bezpowrotnie przekreśla tę szansę.
Podatek Belki a zyski kapitałowe i ich wpływ na próg podatkowy
Wielu inwestorów zastanawia się, czy korzyści z oszczędzania podnoszą podstawę opodatkowania w PIT. Otóż zyski wygenerowane na lokatach bankowych i kontach oszczędnościowych są objęte podatkiem Belki w wysokości 19%, który nie wlicza się w roczną skalę pracowniczą i nie przybliża nas do progu 32%.
Polski bank automatycznie pobiera ten podatek podczas miesięcznej kapitalizacji odsetek, zanim trafią one jako przelew końcowy na konto. W przypadku zagranicznych kont i globalnych inwestycji, gdzie wymianę informacji podatkowych reguluje międzynarodowy standard CRS, podatnik ma obowiązek samodzielnego wykazania i zapłacenia podatku kapitałowego po zakończeniu roku na formularzu PIT-38.
Warto sprawdzić dostępne możliwości z dobrym księgowym. Zgłoś się do specjalisty i pilnuj tego, aby umiejętnie optymalizować koszty podatkowe poprzez obniżenie podstawy do opodatkowania.
