Aneks do umowy kredytowej - co może się zmienić?

Co to jest aneks do umowy kredytowej?

Czy wiesz, że postanowienia zawarte w umowie kredytowej nie są ustalone raz na zawsze? Zarówno na twój wniosek, jak i z inicjatywy banku można je zmienić. W tym celu obie strony podpisują aneks do umowy kredytowej, który zmienia wybrane postanowienia. Aneks do umowy jest zatem dokumentem formalno-prawnym, który zmienia warunki dotychczasowego kredytu. Stanowi integralna część umowy i może dotyczyć nie tylko warunków finansowych, ale też prawnych. Zawsze aneks jest dokumentem dwustronnym, który wymaga zgody wszystkich kredytobiorców oraz banku.

A w jakiej sytuacji najczęściej podpisuje się aneks do umowy kredytowej? Przede wszystkim, gdy jednej ze stron zależy na zmianie warunków, czyli renegocjacji warunków umowy kredytowej. Załóżmy, że nagle zmieniła się twoja sytuacja materialna. Straciłeś pracę i byłeś zmuszony podjąć zatrudnienie na mniej płatnym stanowisku. Na skutek tego rata kredytowa stała się dla ciebie zbyt dużym obciążeniem, przez co ledwo wiążesz koniec z końcem. W takiej sytuacji możesz wnioskować na przykład o zmniejszenie oprocentowania kredytu czy wydłużenie okresu jego spłaty, dzięki czemu comiesięczne raty będą niższe.

To oczywiście nie wszystko. W aneksie do umowy kredytowej mogą także znaleźć się zapisy zmieniające:

• kwotę kredytu (jeśli chcesz zwiększyć pożyczany kapitał),
• oprocentowanie kredytu ze zmiennego na stałe,
• rachunek do spłaty zobowiązania,
• walutę kredytu,
• harmonogram płatności,
• zabezpieczenie kredytu,
• twoje dane.

W teorii aneksem do umowy można zmienić praktycznie wszystko, o ile poruszamy się w granicach obowiązującego prawa i obie strony wyrażają na to zgodę. Dotyczy to zarówno kredytów hipotecznych, jak i innych rodzajów kredytów bankowych.

Dodajmy, że ostatnimi czasy banki namawiają kredytobiorców na podpisywanie aneksów w związku z zastępowaniem wskaźnika WIBOR nowym wskaźnikiem WIRON. Jednak zanim zdecydujesz się na złożenie takiego podpisu, dokładnie zorientuj się, jaki zapisy zostają zmienione. Co ważne, jeśli nie popiszesz takiego aneksu, nie grożą ci z tego tytułu żadne konsekwencje.

Jak napisać wniosek o aneks do umowy kredytowej?

Załóżmy, że chcesz zmienić niektóre zapisy w swojej umowie kredytowej. Jak to zrobić? Jak napisać aneks do umowy kredytowej?

Przede wszystkim na samym początku musisz wypełnić i złożyć w banku wniosek o aneks do umowy kredytowej. Najczęściej banki mają już gotowe formularze, dzięki czemu ich wypełnienie nie zajmuje dużo czasu i nie powinno być skomplikowane. Najpewniej znajdziesz taki formularz na stronie internetowej swojego banku.

W takim formularzu będziesz musiał określić zakres proponowanych przez ciebie zmian, ich cel oraz uzasadnienie. Do tego dochodzą informacje o umowie kredytowej, której ma dotyczyć aneks. Jak widzisz, jest to mniej skomplikowany proces w porównaniu ze staraniem się o kredyt i zastanawianiem się, jakie dokumenty do kredytu hipotecznego potrzebuje bank.

Po przesłaniu wniosku o aneks do banku pozostaje ci czekać na odpowiedź. W zależności od decyzji dojdzie do podpisania aneksu lub dalszego negocjowania zaproponowanych przez ciebie warunków. Musisz jednak mieć świadomość, że bank nie musi zgadzać się na zmianę warunków umowy kredytowej. W takim przypadku warto zajrzeć do rankingu kredytów hipotecznych, by poszukać banku, do którego możesz przenieść swoje zobowiązanie na bardziej atrakcyjnych warunkach. Dodatkowo dowiedz się, co sprawdza bank przed udzieleniem kredytu hipotecznego, aby jak najlepiej przygotować wniosek o refinansowanie kredytu.

Wymogi formalne i konieczność zachowania formy aktu notarialnego

Aneks do umowy kredytowej musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności. To oznacza, że niezachowanie tej formy może skutkować brakiem mocy prawnej dokumentu. Jeżeli pierwotna umowa była podpisana w postaci aktu notarialnego, co jest standardem w przypadku hipoteki, to aneks również musi być w formie aktu notarialnego. Jest to regulowane przez Ustawę o kredycie hipotecznym. Aneks stanowi integralną część umowy, dlatego jego skuteczność zależy od prawidłowego powiązania z dokumentem głównym.

WAŻNE: Aneks musi być podpisany przez wszystkich pierwotnych kredytobiorców nawet w sytuacji, gdy wprowadzana zmiana dotyczy tylko jednego z nich. Brak podpisu chociażby jednego z kredytobiorców może być podstawą do podważenia ważności dokumentu.

Zmiana liczby kredytobiorców a ponowna ocena zdolności kredytowej

W przypadku umowy kredytu hipotecznego możliwa jest zmiana liczby kredytobiorców, np. dopisanie lub usunięcie współkredytobiorcy. Za każdym razem jest to traktowane jako poważna zmiana, która wymaga zgody banku oraz przejścia przez procedurę zakończoną podpisaniem aneksu. Do tego typu sytuacji dochodzi m.in. po rozwodzie lub przy dodaniu dodatkowego kredytobiorcy w celu zwiększenia zdolności kredytowej.

Taka zmiana wymaga ponownej weryfikacji zdolności kredytowej. Oznacza to, że przy dopisaniu lub usunięciu współkredytobiorcy analitycy instytucji finansowej ponownie analizują dokumenty finansowe oraz BIK i ustalają zdolność kredytową. Aneks związany ze zmianą liczby kredytobiorców traktowany jest jako nowa decyzja kredytowa. Jeżeli okaże się, że po usunięciu lub dodaniu osoby zdolność kredytowa spadnie poniżej minimalnego wymaganego poziomu, to bank może nie wyrazić na to zgody.

WAŻNE: Nowa osoba dopisywana do kredytu hipotecznego musi mieć świadomość o tym, że ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązanie. Oznacza to, że bank może dochodzić spłaty całego kredytu od każdego ze współkredytobiorców osobno niezależnie od indywidualnych ustaleń pomiędzy tymi osobami.

Skrócenie okresu kredytowania po nadpłacie i nowy harmonogram spłat

Każda nadpłata kredytu wpływa na zmianę w harmonogramie spłat kolejnych rat. W zależności od wybranego wariantu, nadpłata może prowadzić do skrócenia okresu kredytowania przy zachowaniu tej samej wysokości raty lub zmniejszenia wysokości raty przy zachowaniu tego samego okresu kredytowania.

Każdy bank podchodzi do tego indywidualnie. Wybrane instytucje wymagają podpisania nowego aneksu do umowy, a zdolność kredytowa obliczana jest ponownie. W innych przypadkach, np. w Banku Millennium, nadpłata automatycznie zmienia warunki kredytowania i nie wiąże się z koniecznością podpisywania dodatkowych dokumentów czy ponoszenia kosztów modyfikacji harmonogramu spłaty. Nadpłata kredytu możliwa jest przy ratach równych i ratach malejących.

Restrukturyzacja zadłużenia, karencja i umowne wakacje kredytowe

Aneks do umowy kredytowej wymagany jest również w przypadku restrukturyzacji zadłużenia czy też korzystania przez kredytobiorcę z takich narzędzi jak karencja w spłacie bądź umowne wakacje kredytowe. Kredytobiorcy korzystają z tego w momencie problemów finansowych, gdy bieżąca spłata zadłużenia jest dla nich zbyt dużym wyzwaniem. Na bazie indywidualnych negocjacji z bankiem można wynegocjować restrukturyzację zadłużenia, czyli zmiany warunków spłaty w celu dopasowania ich do swoich aktualnych możliwości. Każda taka zmiana wymaga zgody banku i zawarcia stosownego aneksu lub ugody.

Innym rozwiązaniem stosowanym przez bank jest prolongata. Oznacza to wydłużenie okresu kredytowania. Efektem jest zmniejszenie wysokości rat przy jednoczesnym zwiększeniu całkowitego kosztu kredytu.

Warto mieć świadomość, że restrukturyzacja zadłużenia nie jest przyznawana automatycznie. Bank może nie wyrazić na nią zgody, co może skutkować narastającymi problemami finansowymi kredytobiorcy. Warto rozsądnie podejmować decyzje dotyczącą wszelkich zobowiązań finansowych.

Zmiana zabezpieczeń hipotecznych i aktualizacja wpisów w księdze wieczystej

Zmiana zabezpieczeń hipotecznych i aktualizacja wpisów w księdze wieczystej to poważne operacje prawne i techniczne w obrębie kredytu hipotecznego. W większości przypadków wymagają zawarcia aneksu do umowy oraz dokonania zmian wpisów w księdze wieczystej. Z perspektywy banku hipoteka jest podstawową formą zabezpieczenia spłaty kredytu, dlatego musi on wyrazić zgodę na każdą zmianę w tym zakresie, w tym:

• częściowe lub całkowite zwolnienie zabezpieczenia,
• zastąpienie dotychczasowej nieruchomości inną.

Zdarza się, że bank wymaga dostarczenia przez kredytobiorcę dodatkowych dokumentów, w tym operatu szacunkowego. To on wskazuje na aktualną wartość rynkową nieruchomości, która stanowi zabezpieczenie hipoteki na wypadek problemów ze spłatą kredytu. Ponadto przy zmianie zabezpieczenia wymagane może być aktualizacja dotychczasowego ubezpieczenia kredytu lub zawarcie nowej polisy.

Aby zmiana została ostatecznie uznana za skuteczną, musi dojść do aktualizacji wpisów w księdze wieczystej na skutek złożenia wniosków do sądu wieczystoksięgowego i przejścia przez całą procedurę administracyjną.

Wskaźniki referencyjne i rozporządzenie BMR w treści aneksu

Zgodnie z rozporządzeniem BMR (Benchmark Regulation) w treści aneksów do umów kredytów hipotecznych pojawiają się zapisy dotyczące zmian wskaźników referencyjnych. W Polsce zmiana ta obejmuje stopniowe przechodzenie z WIBOR na WIRON. To nowy wskaźnik referencyjny oparty na transakcjach rzeczywistych. Na podstawie unijnych przepisów banki aktualizują umowy kredytowe poprzez aneksy.

Kolejnym z wymogów wspomnianego rozporządzenia jest wprowadzenie tzw. planu awaryjnego, który stanowi zbiór zasad wskazujących na to, co stanie się z oprocentowaniem kredytu, gdy wybrany wskaźnik utraci swoją reprezentatywność lub dany wskaźnik referencyjny przestanie być publikowany.

W większości przypadków aneksy dotyczące aktualizacji wskaźników referencyjnych są bezpłatne. Ich podpisanie przez kredytobiorców jest jednak wymagane, aby umowy kredytowe były dostosowane do nowych regulacji i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa polskiego i unijnego.

Ile kosztuje aneks do umowy kredytowej?

Koszt podpisania aneksu do umowy kredytowej waha się zazwyczaj od 200 do 500 zł w zależności od banku, jednak warto zapoznać się z obowiązującą tabelą opłat i prowizji. Do tego, jeśli na mocy takiego aneksu dochodzi do zmiany warunków umowy kredytu hipotecznego, koszty, jakie musisz ponieść z tego tytułu, najczęściej znajdziesz w tabeli opłat i prowizji swojego banku. Aneksy podpisywane z inicjatywy banku, np. dotyczące zmiany wskaźników referencyjnych, zazwyczaj są darmowe. 

Orientacyjne przykładowe koszty aneksu do umowy kredytu w banku to:

• PKO Bank Polski - około 150 zł przy kredycie hipotecznym, 50 zł przy pożyczce gotówkowej,
• mBank - około 100-500 zł przy kredycie hipotecznym, 75 zł przy kredycie odnawialnym,
• ING Bank Śląski - około 100 zł przy kredycie hipotecznym, 100 zł przy kredycie gotówkowym,
• Bank Millennium - około 50 zł przy pożyczce gotówkowej, 100-200 zł przy kredycie hipotecznym,
• Credit Agricole - około 100-300 przy różnych pożyczkach.

Jak widzisz, koszt podpisania aneksu do umowy z bankiem jest różny. Z tego względu warto zawczasu zapytać, ile taka opłata wyniesie w danym przypadku. Pozwoli ci to uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.

Koszty dodatkowe obejmujące taksę notarialną i prowizję od podwyższenia kwoty

W przypadku aneksów do umowy kredytu hipotecznego zmieniających warunki spłaty czy podwyższających kwotę kredytu, należy liczyć się z dodatkowymi kosztami. Do podstawowych kosztów dodatkowych zaliczane są:

• taksa notarialna (przy zachowaniu formy aktu notarialnego),
• opłaty sądowe związane z wpisami lub zmianami w księdze wieczystej.

Przy podwyższeniu kwoty kredytu w banku, np. przy kredycie konsolidacyjnym, rozszerzeniu finansowania lub dobraniu kredytu gotówkowego zabezpieczonego hipoteką, bank może doliczyć dodatkową prowizję. Zazwyczaj pobierana jest ona procentowo od zwiększonej kwoty kredytu, co regulują zapisy porozumienia z instytucją finansową.

Zmiany w kredytowaniu wpływają na całkowity koszt zobowiązania, co przekłada się na wyższą RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania). W praktyce oznacza to, że całkowity koszt kredytu wzrasta. Takie zmiany finansowania, jak: wydłużenie okresu spłaty, dodatkowe opłaty czy wzrost kwoty kredytu wpływają na zwiększenie RRSO.

Czy aneks do umowy kredytowej trzeba podpisać?

Możesz zastanawiać się, czy musisz podpisać aneks do umowy kredytowej, jaki zaproponuje ci bank. Przede wszystkim bank nie może wymusić na tobie podpisania takiego dokumentu. Po prostu co do zasady obie strony muszą się zgodzić na zmiany zawarte w takim aneksie. Zatem jeśli uznasz je za niekorzystne, nie musisz składać podpisu na dokumencie przygotowanym przez bank.

Niemniej jednak taka odmowa może wiązać się z tym, że bank zechce rozwiązać z tobą umowę kredytową, a ty w rezultacie będziesz musiał natychmiast spłacić resztę zobowiązania. Nie da się ukryć, że dla wielu kredytobiorców takie rozwiązanie nie wchodzi w grę. Co zatem możesz zrobić, jeśli twoim zdaniem bank chce poprzez aneks wprowadzić do umowy niekorzystne dla ciebie zapisy? W takim przypadku najlepiej jest skorzystać z pomocy prawnej i negocjować poszczególne postanowienia.

Jeżeli aneks dotyczy ważnych parametrów kredytu, np. zmiany marży, przewalutowania kredytu czy zmiany sposobu spłaty, podpis stanowi akceptację tych warunków. Jeżeli nie dojdzie do podpisania aneksu, to bank może odmówić udzielenia finansowania. Warto też pamiętać o ryzykach prawnych. Podpisanie aneksu może być potwierdzeniem istniejącego zobowiązania w ramach uznania długu. Może to mieć znaczenie przy sporach sądowych lub przy analizie przedawnienia roszczeń.

WAŻNE: Jeżeli nie podpiszesz aneksu naprawczego, to negatywne skutki mogą przyjść dopiero z czasem. Warto jednak od razu znać plan awaryjny banku zgodny z przepisami BMR.

Prawo do odstąpienia od aneksu i skutki dla biegu przedawnienia roszczeń

W przypadku aneksu zawartego na odległość kredytobiorcy przysługuje prawo do odstąpienia od aneksu w ciągu 14 dni. Tym samym można zrezygnować ze zmian wprowadzanych aneksem bez podawania żadnej przyczyny i argumentowania swojej decyzji.

Szczególną uwagę na podpisywanie aneksów powinni zwrócić kredytobiorcy, którzy borykają się z trudnościami w spłacie zadłużenia. Podpisanie aneksu bowiem traktowane jest jako forma uznania długu, co ma znaczenie w przypadku ewentualnego sporu sądowego. Do tego przerywa to bieg przedawnienia roszczeń.

Sam aneks może mieć charakter ugody lub zawierać w swoich zapisach elementy restrukturyzacyjne dotyczące m.in. odroczenia spłaty, zmiany warunków spłaty zadłużenia czy potwierdzenia salda zadłużenia. Dla dłużników może być to szansa na odzyskanie względnego spokoju i poradzenia sobie z trudnościami finansowymi.

Podsumowanie: Aneks do umowy kredytowej – na czym to polega?

Niewiele osób zdaje sobie z tego sprawę, ale niektóre zapisy umowy kredytowej można zmienić już po jej zawarciu. Zwłaszcza jeśli zmieni się nasza sytuacja materialna. W końcu kredyt hipoteczny a umowa na czas określony można dostać na zupełnie innych warunkach, niż gdy zarabiasz w inny sposób. Kluczowe jednak jest to, że na nowe zapisy w aneksie do umowy kredytowej muszą zgodzić się obie strony: i bank, i kredytobiorca. Zatem jeśli jest taka potrzeba, warto negocjować z bankiem nowe postanowienia, które znajdą się w takim aneksie. Zwłaszcza że jego sporządzenie nie jest drogie i kosztuje od 100 do 400 zł w zależności od banku.