Po co wprowadzono mechanizm podzielonej płatności w Polsce?

Mechanizm podzielonej płatności wprowadzono, aby ograniczyć wyłudzenia VAT i zwiększyć kontrolę nad rozliczeniami podatkowymi.

Ile czasu trwa księgowanie przelewu Split Payment do odbiorcy?

Przelew MPP jest księgowany zgodnie z sesjami Elixir, zwykle jeszcze tego samego dnia roboczego.

Jakie korzyści zyskuje przedsiębiorca, stosując dobrowolny Split Payment?

Dobrowolny Split Payment zwiększa bezpieczeństwo podatkowe firmy i ogranicza ryzyko odpowiedzialności za zaległości VAT kontrahenta.

Co zrobić, gdy opłacono fakturę powyżej 15 000 PLN zwykłym przelewem?

Jeżeli MPP było w danym przypadku obowiązkowe, należy niezwłocznie skontaktować się z księgowym i podjąć działania korygujące, aby ograniczyć ryzyko sankcji.

Czym różni się przelew MPP od standardowego przelewu w bankowości elektronicznej?

W przelewie MPP kwota netto i VAT są automatycznie rozdzielane na rachunek firmowy oraz rachunek VAT.

Jakie konkretne usługi budowlane wymagają rozliczenia w systemie Split Payment?

Obowiązkowy MPP obejmuje wybrane usługi budowlane i instalacyjne wskazane w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Czy można zrealizować przelew MPP w walucie obcej?

Nie, przelew MPP można wykonać wyłącznie w złotówkach, ponieważ rachunki VAT są prowadzone w PLN.

Split Payment – mechanizm podzielonej płatności

Dla resortu finansowego to sposób na walkę z wyłudzeniami podatkowymi, a tym samym swoistego rodzaju „korek” uszczelniający system podatku VAT. Dla przedsiębiorców to potencjalne źródło problemów z płynnością finansową. Czym jest i jak działa mechanizm podzielonej płatności?

Co to jest mechanizm podzielonej płatności i jak działa?

Mechanizm podzielonej płatności (Split Payment) to system automatycznie rozdzielający kwotę brutto z faktury na rachunek bieżący sprzedawcy oraz jego specjalne subkonto przeznaczone na podatek VAT. Wprowadzono go w Polsce 1 lipca 2018 roku na mocy Ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 62) i obejmuje m.in. zmiany do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 i 2491).

Przepisy wprowadzające mechanizm podzielonej płatności obowiązują od 1 lipca 2018 roku. Początkowo korzystanie z systemu było dobrowolne, jednak dla wybranych transakcji B2B obejmujących towary i usługi wskazane w przepisach, przy spełnieniu określonych warunków, stosowanie split payment stało się obowiązkowe.

Od 1 listopada 2019 roku zastosowanie znajdują nowe przepisy, które wprowadzone zostały na mocy ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Przepisy te aktualizują i regulują wymogi prawne, jakie znajdują się w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174, z późn. zm.). Zmiana przepisów oznacza, że mechanizm podzielonej płatności przestaje być dobrowolny. Pomimo tego, że obowiązkowy Split Payment dotyczy tylko wyszczególnionych w ustawie towarów i usług, to w rzeczywistości wywoła on sporo zamieszania na polskim rynku. Co więcej, wdrożone zmiany to również sankcje prawne, zarówno dla wystawców faktur, jak i płatników.

Mechanizm działania operacji bankowej w Split Payment:

płatnik wybiera w bankowości elektronicznej przelew z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności i podaje wymagane dane: numer faktury, NIP odbiorcy, kwota brutto, kwota podatku VAT,
po akceptacji przelewu bank płatnika automatycznie rozdziela środki na dwa konta, dzięki czemu przedsiębiorca będący odbiorcą płatności nie musi samodzielnie wykonywać żadnych dodatkowych czynności, w tym przelewu podatku na rachunek VAT (przy okazji dowiedz się: co to jest rachunek VAT).

Czym różni się zwykły przelew Elixir bez MPP od Split Payment:

w przypadku zwykłego przelewu cała kwota brutto trafia na podstawowy rachunek odbiorcy,
przy mechanizmie podzielonej płatności bank automatycznie przekazuje kwotę netto na rachunek bieżący, a wartość podatku VAT na dedykowany rachunek VAT.

Co do zasady, mechanizm podzielonej płatności wdrożono w Polsce w celu zwiększenia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i jednocześnie ograniczenia ryzyka nadużyć związanych z podatkiem VAT. Dzięki temu łatwiej też rozliczać podatki między przedsiębiorcami.

Limity kwotowe i waluta w transakcjach Split Payment

Mechanizm podzielonej płatności realizowany jest wyłącznie w walucie PLN i ma zastosowanie do faktur o wartości od 15 000 PLN brutto po spełnieniu określonych przesłanek.

Rachunki VAT prowadzone są tylko w polskim złotym (PLN), a rozliczane konta firmowe muszą być założone w bankach na terytorium Polski. Podstawowym limitem kwotowym, po którego przekroczeniu wymagane jest zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności, jest 15 000 zł brutto, przy czym jednocześnie muszą być spełnione następujące warunki:

transakcja obejmuje towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT,
obie strony transakcji są czynnymi podatnikami VAT.

Jeżeli jedna z powyższych przesłanek nie występuje przy fakturach na 15 000 zł brutto i więcej, to stosowanie Split Payment pozostaje dobrowolne.

Jakie towary i usługi wymagają rozliczenia MPP?

Obowiązkowy split payment obejmuje towary i usługi wrażliwe wymienione szczegółowo w załączniku numer 15 do ustawy o VAT. Zgodnie z ustawą są to produkty i usługi szczególnie narażone na oszustwa podatkowe, w tym wyłudzenia VAT.

Na liście tej znalazło się 150 pozycji, przy czym w uogólnieniu dotyczy ona:

usług budowlanych (wszystkie, a nie tylko świadczone przez podwykonawców jak do 1.11.2019 roku);
metali i wyrobów metalowych;
biżuterii i wyrobów jubilerskich;
usług związanych ze zbieraniem odpadów i odzyskiwaniem surowców;
komputerów, a także niektórych urządzeń elektronicznych i elektrycznych;
oprogramowania, filmów i nagrań;
części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, motocykli i innych;
oleju rzepakowego;
wyrobów chemicznych, takich jak: emulsje fotograficzne oraz atramenty i tusze w tym kasety do drukarek;
wyrobów z tworzyw sztucznych;
węgla oraz paliwa z węgla
innych, nieujętych powyżej.

Szczegółowy wykaz tych towarów i usług znajdziesz w załączniku nr 15 do Ustawy o VAT.

Co zrobić w przypadku faktur wystawianych w walutach obcych?

Faktury wystawiane w walutach obcych mogą podlegać MPP po przeliczeniu VAT. W praktyce oznacza to, że kwota netto trafia do sprzedawcy zwykłym przelewem w walucie faktury (np. EUR lub USD). Następnie należność VAT podlega przeliczeniu na PLN i należy przekazać ją w bankowości elektronicznej komunikatem mechanizmu podzielonej płatności na rachunek VAT.

Czy obowiązek Split Payment obejmuje osoby prywatne?

System podzielonej płatności nie ma zastosowania w relacjach B2C i nie dotyczy konsumentów nieprowadzących działalności gospodarczej. Tym samym nie wykorzystuje się go w rozliczeniach firm z osobami prywatnymi. Konsumenci korzystający z kont osobistych w bankowości elektronicznej przy płatności za faktury nie mają technicznej ani prawnej możliwości realizowania przelewów mechanizmu podzielonej płatności. Tym samym nie obowiązują ich żadne sankcje z tego tytułu. W obszarze finansów osobistych standardowy przelew bankowy pozostaje właściwą formą płatności.

Kto i od kiedy musi stosować mechanizm podzielonej płatności?

Od 1 listopada 2019 roku mechanizm podzielonej płatności dla transakcji B2B po spełnieniu określonych przesłanek obejmuje wszystkie sektory gospodarki. W ten sposób zastąpiono system odwrotnego obciążenia w części transakcji. Obecnie mechanizm Split Payment uszczelnia system VAT i stanowi uzupełnienie dla Krajowego Systemu e-Faktur. Obsługiwany jest za pośrednictwem kont firmowych i pozostaje przeznaczony wyłącznie dla rozliczeń między przedsiębiorcami.

Jak działa rachunek VAT i jak uwolnić z niego środki?

Rachunek VAT to darmowe, automatycznie otwierane subkonto bankowe, z którego środki można przeznaczyć na podatki lub wycofać wnioskiem do urzędu. Rachunek powstaje z mocy przepisów i służy do obsługi środków otrzymywanych w ramach mechanizmu podzielonej płatności.

Pieniądze gromadzone na rachunku VAT nie są łatwo i w pełni dostępne dla przedsiębiorcy. Wykorzystywane są do płatności podatku VAT, CIT, PIT, cła, akcyzy oraz składek ZUS. W ramach mechanizmu Split Payment możliwe jest też wykonanie przelewu na to konto.

Przedsiębiorca może wnioskować o przeniesienie środków z rachunku VAT na zwykłe konto firmowe, jednak wcześniej musi złożyć wniosek o uwolnienie środków z rachunku VAT do właściwego Urzędu Skarbowego. Następnie Naczelnik US ma 60 dni na wydanie decyzji w tej sprawie. W przypadku negatywnej decyzji, jako przedsiębiorca masz 14 dni na wniesienie odwołania.

Dodatkowe konto dla firm

Przez wzgląd na wdrożenie mechanizmu podzielonej płatności zmiany w tym zakresie zaczęły być widoczne na poziomie obsługi bankowej. To właśnie banki zostały upoważnione do tego, aby w odpowiedni sposób „przygotować” przedsiębiorców do obsługi transakcji w systemie Split Payment. Jeszcze przed oficjalnym wprowadzeniem Split Payment banki rozsyłały do swoich klientów pisma z informacjami o uruchomieniu rachunku VAT.

Rachunek VAT to dodatkowe, odrębne konto do rachunku rozliczeniowego, które tworzone jest przez bank w sposób automatyczny. W ten sposób każdy przedsiębiorca zyskuje możliwość wykorzystania mechanizmu podzielonej płatności. Co więcej, jeżeli dana firma posiada kilka rachunków rozliczeniowych w kilku bankach, to do każdego rachunku utworzony zostanie odrębny rachunek VAT. Warto przy tym podkreślić, że środki znajdujące się na rachunku VAT mogą być wykorzystywane tylko i wyłącznie w ustalonym przez ustawodawcę zakresie, a w tym:

realizacja przelewów Split Payment w ramach transakcji B2B;
realizacja płatności podatku VAT do Urzędu Skarbowego;
zwrot przelewu (gdy został on zaksięgowany na skutek błędu, a posiadacz rachunku nie jest wystawcą faktury);
przeksięgowanie środków w obrębie rachunków VAT prowadzonych w jednym banku.

W przypadku chęci przeniesienia środków z rachunku VAT na rachunek bieżący przedsiębiorstwa konieczne jest uzyskanie zgody Urzędu Skarbowego.

Posiadacz rachunku VAT nie musi przekazywać jego numeru do właściwego Urzędu Skarbowego. Nie ma również potrzeby wskazywania go na fakturze wystawianej dla nabywców produktów i usług objętych VAT.

Obecnie mechanizm podzielonej płatności obejmuje jedynie rozliczenia realizowane w polskiej walucie. Oznacza to, że rachunek VAT nie jest tworzony dla walutowych rachunków rozliczeniowych. Co więcej, w przypadku osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą wykorzystujących do celów firmowych standardowy rachunek rozliczeniowo-oszczędnościowy (konto osobiste) rachunek VAT również nie jest tworzony.

Jak wybrać korzystne konto firmowe obsługujące przelewy VAT?

Wybierając konto firmowe, należy zweryfikować koszty przelewów MPP oraz funkcjonalność automatycznego otwierania powiązanego z nim bezpłatnego rachunku VAT. Choć samo prowadzenie tego konta jest bezpłatne, to jednak przy jego doborze warto wziąć pod uwagę kilka podstawowych kryteriów. Przede wszystkim dotyczy to:

opłat za standardowe przelewy MPP wykonywane w bankowości elektronicznej,
liczby bezpłatnych przelewów,
funkcjonalności systemu transakcyjnego,
wygody zarządzania płatnościami firmowymi.

Rekomendacja: Przed podpisaniem umowy dokładnie sprawdź wszystkie jej zapisy, w tym tabelę opłat i prowizji, wybierając jednocześnie funkcjonalne i oszczędne w prowadzeniu konto firmowe.

Szukasz konta dla swojego przedsiębiorstwa? Wybór ułatwi Ci przygotowany przez nas ranking kont firmowych.

Mechanizm podzielonej płatności - warunki formalne i techniczne przygotowania przelewu MPP

Split Payment to mechanizm pozwalający na rozdzielenie płatności i zaksięgowanie należnych środków na dwóch odrębnych rachunkach – rachunku rozliczeniowym odbiorcy oraz rachunku VAT. Zgodnie z tym, kwota netto trafi na rachunek bieżący firmy, natomiast należna kwota podatku VAT zostanie zaksięgowana na przeznaczonym do tego koncie.

W teorii o zastosowaniu Split Payment decyduje nabywca produktów, w praktyce jednak dostawca może zasugerować kontrahentowi preferencyjną metodę płatności. Nie oznacza to jednak, że dostawca może w jakikolwiek sposób zmusić odbiorcę do realizacji standardowego przelewu lub przelewu z wykorzystaniem metody Split Payment.

Realizacja przelewu w mechanizmie podzielonej płatności nie jest skomplikowanym procesem. Nabywca produktów i usług nie jest bowiem zobowiązany do tego, aby samodzielnie wskazywać numer rachunku rozliczeniowego oraz numer rachunku VAT.

Realizacja przelewu w mechanizmie Split Payment możliwa jest tylko z rachunku firmowego. Decydując się na płatność za pomocą tej metody, należy:

wskazać typ przelewu „Split Payment”;
w gotowym formularzu podać kwotę netto oraz VAT, zgodnie z otrzymaną fakturą;
podać dane identyfikujące dostawcę towaru/usługi (np. NIP);
podać numer faktury VAT.

Przepisy dopuszczają również zbiorczy przelew MPP, który obejmuje wiele faktur wystawionych przez jednego dostawcę. Warunkiem jest to, żeby wszystkie te faktury zostały wystawione w okresie nie krótszym niż jeden dzień oraz nie dłuższym niż jeden miesiąc, a wszystkie należności reguluje się w ramach jednej transakcji.

Mechanizm podzielonej płatności – obowiązki

O ile płacący nie musi martwić się o to, aby wskazywać odpowiedni numer konta rozliczeniowego i konta VAT kontrahenta, tak jego obowiązkiem jest sprawdzenie, czy wystawca faktury znajduje się na tzw. „Białej liście podatników”. W tym celu wystarczy skorzystać ze specjalnej wyszukiwarki podmiotów na stronie Ministerstwa Finansów.

Dodatkowo (od 1 listopada 2019 roku) odbiorca towarów lub usług zobowiązany jest do uiszczenia płatności w systemie Split Payment wówczas, gdy łącznie zachowane są następujące warunki:

wartość brutto faktury przekracza kwotę 15 000 złotych,
na fakturze znajdują się towary lub usługi, które znajdują się w załączniku nr 15 do ustawy o VAT (a co powinno być potwierdzone przez wystawcę odpowiednią adnotacją „Mechanizm podzielonej płatności”).

Wystawca faktury powinien umieścić odpowiednią adnotację na fakturze, jeżeli dotyczy ona produktów z załącznika nr 15 (nawet wówczas, gdy faktura wystawiona jest za kilka produktów i usług, a tylko jeden z nich jest towarem lub usługą objętym obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności). Należy podkreślić również to, że brak informacji o Split Payment nie zwalnia płacącego z obowiązku prawidłowego opłacenia faktury, a tym samym to nabywca produktów i usług musi sprawdzić, czy ujęto w dokumencie towary i usługi wykazywane w załączniku nr 15.

Korzyści Split Payment

Biorąc pod uwagę dobrowolny charakter mechanizmu podzielonej płatności, ustawodawca wprowadził kilka udogodnień dla osób decydujących się na aktywne użytkowanie tej metody rozliczeń. W tym zakresie przedsiębiorcy mogą liczyć na:

szybszy zwrot podatku, w terminie do 25 dni (standardowo zwrot podatku realizowany jest w ciągu 60 dni);
zmniejszenie kwoty VAT, w przypadku realizacji przelewu do Urzędu Skarbowego przed ustalonym dla płatnika terminem;
brak podwyższonych stawek za zwłokę w płatności (standardowo to 150%);
zmniejszenie ryzyka nałożenia sankcji w VAT (20%, 30%, 100%);
wyłączenie (w znacznym zakresie) odpowiedzialności solidarnej nabywcy za VAT należny nierozliczony przez dostawcę.

Kary za niestosowanie Split Payment

Naruszenie przepisów o podzielonej płatności skutkuje dotkliwymi sankcjami finansowymi zarówno dla nabywcy, jak i dla wystawcy faktury. Od 1 listopada 2019 roku obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności wiąże się również z określonymi sankcjami, które dotyczą nie tylko wystawców faktur, ale i płatników.

W przypadku faktur wystawionych na kwotę przekraczającą 15 000 złotych, wskazuje się następujące przypadki obciążone ryzykiem nałożenia kary:

jeżeli na fakturze widnieje adnotacja o mechanizmie podzielonej płatności, jednak zapłata nie zostanie wykonana z jego zastosowaniem, wówczas takiej faktury (przepisy wejdą w życie od 1 stycznia 2020 roku) nie będzie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, a na płatnika zostanie nałożona sankcja w wysokości 30% od kwoty podatku VAT widniejącej na otrzymanej fakturze;
jeżeli na fakturze nie widnieje adnotacja o mechanizmie podzielonej płatności, jednak zawiera chociaż jedną pozycję z załącznika nr 15, wówczas to na płatniku ciąży obowiązek sprawdzenia wystawcy faktury (czy jest na tzw. „Białej Liście Podatników”) oraz ustalenia czy towar lub usługa wyszczególniona jest w załączniku nr 15. Jeżeli płatność nie zostanie uiszczona z uwzględnieniem Split Payment, wówczas na płatnika zostanie nałożona sankcja w wysokości 30% kwoty podatku VAT wskazanego na fakturze. W takim przypadku można uniknąć kary, pod warunkiem że wystawca faktury prawidłowo rozliczy się ze swoich zobowiązań podatkowych;
jeżeli na fakturze nie będzie widniała adnotacja o mechanizmie podzielonej płatności, wówczas na wystawcę faktury nałożona będzie sankcja w wysokości 30% od kwoty podatku VAT z faktury.

Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego inne konsekwencje omijania obowiązkowego systemu podzielonej płatności to:

brak możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów,
sankcje karnoskarbowe (grzywna do 720 stawek dziennych dla osób fizycznych prowadzących JDG).

Uwaga! Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2020 roku, płatności za faktury wystawione na kwotę minimum 15 000 złotych brutto lub więcej, wymagają rozliczenia transakcji poprzez przelew na rachunek kontrahenta, który znajduje się na „Białej Liście Podatników”.

Podsumowując, Split Payment to nowe rozwiązanie na rodzimym rynku. Obecnie jego dobrowolny charakter pozwala przedsiębiorcom na samodzielne podejmowanie decyzji w tym zakresie. Warto jednak pamiętać o tym, że jest to rozwiązanie mające uszczelnić system podatku VAT, a tym samym możliwe jest, że z biegiem czasu stanie się jedyną formą rozliczeń transakcji B2B.

Pomimo korzyści, jakie zapewnia firmom ustawodawca, sam mechanizm nie jest wolny od wad. W przypadku niewielkich firm lub firm o niskiej płynności finansowej może on prowadzić do znacznych problemów finansowych. Rozwiązaniem w takim przypadku może być zgłoszenie do Urzędu Skarbowego wniosku o przeniesienie środków z rachunku VAT na rachunek bieżący, przy czym jest to proces dość rozległy w czasie. Można być również pewnym tego, że Split Payment stworzy perfekcyjne warunki rozwoju firmom, które specjalizują się w usługach factoringu.

Dodatkowy problem stanowią kary, jakie nakładane będą i na wystawców faktur i na płatników, którzy nie sprawdzą wystawcy oraz zafakturowanych produktów i usług. Czy nowe przepisy uda się bezproblemowo wdrożyć w polskich firmach? Odpowiedź na to pytanie przyniesie już najbliższa przyszłość.

Źródła: