Płatności odroczone – czym są i na czym polegają?

Czym są płatności odroczone?

Jak sama nazwa wskazuje, płatność odroczona to taka, w ramach której środki przekazuje się po pewnym czasie. Usługa ta funkcjonuje również pod anglojęzycznym skrótem BNPL (Buy Now Pay Later), czyli „Kup teraz, zapłać później”. Zgodnie z definicją płatność tego typu to nic innego, jak przesunięcie terminu zapłaty za dany produkt lub usługę. W praktyce jest to produkt kredytowy, a dokładniej forma darmowego kredytu konsumenckiego lub pożyczki, o ile zobowiązanie zostanie spłacone w terminie.

Bezkosztowe przesunięcie płatności może wynosić nawet do 30 dni. To ciekawa opcja zwłaszcza dla osób, które przed zakupem danego produktu chcą zweryfikować jego jakość i przydatność. Jeżeli decydują się na jego zwrot, to wówczas nie ponoszą początkowego kosztu związanego z zakupem i nie muszą przechodzić przez procedurę zwrotu środków.

Płatności odroczone oferowane są głównie przez firmy z sektora fintech, które działają we współpracy ze sklepami stacjonarnymi i internetowymi. Opcja ta dostępna jest zarówno podczas zakupów stacjonarnych, jak i w sklepach internetowych, przy czym to właśnie na rynku e-commerce cieszy się największą popularnością.

Na jakiej zasadzie działa płatność odroczona?

Zasada działania płatności odroczonej jest relatywnie prosta, choć w praktyce obejmuje kilka etapów:

1. Klient wybiera w sklepie opcję BNPL jako metodę zapłaty.
2. Operator płatności przeprowadza szybką weryfikację tożsamości oraz weryfikację zdolności kredytowej kupującego i - jeśli decyzja jest pozytywna - natychmiast opłaca zamówienie w imieniu klienta.
3. Sklep wysyła towar do klienta.
4. Kupujący spłaca zobowiązanie bezpośrednio u operatora płatności w określonym terminie (najczęściej 30 dni).

Oczywiście tego typu płatność nie jest dostępna dla każdego. W procesie zakupowym podaje się kluczowe dane, na podstawie których oceniany jest scoring kredytowy klienta.

Jeżeli historia kredytowa kupującego nie wzbudza zaufania, nie będzie on mógł skorzystać z opcji płatności odroczonej, a każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.

Jeżeli przed terminem zapłaty zdecydujesz się na zwrot produktu, z reguły odbywa się to bezkosztowo. W przypadku braku spłaty w terminie zobowiązanie może zostać automatycznie przekształcone w płatność ratalną, co wiąże się już z dodatkowymi kosztami, takimi jak prowizja czy odsetki. Standardem jest, że w takiej sytuacji klienci mogą wybrać pomiędzy jednorazową spłatą a rozłożeniem należności na raty, co szczególnie często dotyczy zakupów o wyższej wartości, np. elektroniki użytkowej.

Elastyczne zakupy, czyli model „Przymierz i zapłać później”

Jednym z najpopularniejszych zastosowań BNPL jest model określany jako „Przymierz teraz, zapłać później”. Polega on na tym, że klient zamawia kilka produktów, na przykład ubrania w różnych rozmiarach, przymierza je w domu, a następnie płaci tylko za te, które zdecyduje się zatrzymać.

Takie rozwiązanie zapewnia dużą elastyczność, ponieważ nie wymaga zamrażania własnych środków na koncie. Klient nie musi też czekać na zwrot pieniędzy za odesłane towary, co w tradycyjnych płatnościach kartą lub przelewem bywa czasochłonne. Model ten szczególnie dobrze sprawdza się w branży fashion i obuwniczej, gdzie dopasowanie produktu ma kluczowe znaczenie.

Z perspektywy sprzedawcy oznacza to większą skłonność klientów do składania zamówień i testowania oferty sklepu.

Płatności odroczone dla przedsiębiorców

Warto wiedzieć, że z płatności odroczonej mogą korzystać nie tylko klienci indywidualni. Ta forma rozliczenia możliwa jest również w przypadku transakcji dokonywanych pomiędzy dwoma podmiotami gospodarczymi (B2B).

Dla firm jest to przede wszystkim narzędzie poprawy płynności finansowej. Przedsiębiorca może nabyć towar lub usługę, zachowując środki na bieżące wydatki operacyjne, takie jak wynagrodzenia czy zobowiązania podatkowe. Dodatkową korzyścią jest budowanie lepszych i bardziej partnerskich relacji z kontrahentami, którzy otrzymują elastyczne warunki rozliczeń.

Specyfika tego typu rozliczeń zależy od wybranego systemu. W przypadku przedsiębiorców okres odroczenia bywa dłuższy niż w modelu konsumenckim, a niektóre rozwiązania oferują nawet przesunięcie terminu płatności o 60 dni.

Tego typu rozwiązania proponują nie tylko duże platformy sprzedażowe, takie jak Allegro, ale również wyspecjalizowani dostawcy usług finansowych dla biznesu, np. PragmaPay, która koncentruje się na płatnościach odroczonych i finansowaniu transakcji B2B.

Dlaczego sklepy wdrażają opcję płatności odroczonej?

Jest przynajmniej kilka powodów, dla których sklepy decydują się na wdrożenie płatności odroczonej. Przede wszystkim jest to sposób na uatrakcyjnienie oferty oraz dotarcie do klientów, którzy w danym momencie nie chcą lub nie mogą wydać własnych środków.

Badania rynku pokazują, że wdrożenie modelu BNPL może zwiększyć wartość koszyka zakupowego nawet o 20-60%, a także pozytywnie wpływa na wzrost konwersji i liczbę finalizowanych transakcji.

Opcja płatności odroczonej daje klientom poczucie elastyczności i kontroli nad domowym budżetem, dlatego szczególnie chętnie wykorzystywana jest w branży e-commerce. Co istotne z perspektywy sprzedawcy, ryzyko niewypłacalności klienta jest w całości przenoszone na operatora płatności, który finansuje zakup i przejmuje obowiązek egzekwowania należności. Dzięki temu rozwiązanie to jest bezpieczne dla sklepu i nie obciąża go dodatkowymi obowiązkami windykacyjnymi.

Jak płatności odroczone wpływają na sprzedaż w e-commerce?

Dla sprzedawców internetowych płatności odroczone to dziś jedno z najskuteczniejszych narzędzi wspierających sprzedaż w e-commerce. Udostępnienie tej formy płatności realnie wpływa na decyzje zakupowe klientów, którzy chętniej finalizują transakcję, gdy nie muszą od razu obciążać swojego budżetu. W praktyce wdrożenie BNPL może zwiększyć wartość koszyka zakupowego nawet o 20-60%, ponieważ klienci są skłonni kupować więcej lub wybierać droższe produkty.

Równie istotnym efektem jest ograniczenie zjawiska porzuconych koszyków. Brak środków tu i teraz to jedna z głównych przyczyn rezygnacji z zakupu na ostatnim etapie. Płatności odroczone pozwalają odzyskać nawet 15-20% porzuconych koszyków, poprawiając współczynnik konwersji w sklepie internetowym. Z perspektywy użytkownika cały proces jest szybki i intuicyjny, zwłaszcza gdy BNPL zintegrowane jest bezpośrednio z bramką płatniczą.

Kluczową korzyścią dla sprzedawcy jest jednak bezpieczeństwo finansowe. Po wyborze płatności odroczonej to operator BNPL przejmuje odpowiedzialność za klienta i jego wypłacalność. Sklep otrzymuje pełną kwotę za towar niemal natychmiast, bez ryzyka opóźnień czy braku spłaty ze strony kupującego.

Jakie systemy wykorzystywane są w ramach płatności odroczonych w Polsce?

Choć model odroczonej płatności pojawił się w Polsce zaledwie kilka lat temu, to jednak na ten moment sporo podmiotów oferuje dedykowane systemy w tym zakresie. Do najpopularniejszych dostawców systemów płatności online oferujących opcję płatności odroczonej należą m.in.:

• PayU;
• PayPo;
• Dotpay;
• Allegro;
• Klarna;
• Twisto;
• BLIK Płacę Później;
• InPost Pay.

W każdej z tych firm system może nazywać się nieco inaczej. Różnią się one także w zakresie związanych ze wdrożeniem i obsługą kosztów oraz kwestii technicznych. Przed podjęciem decyzji o wdrożeniu płatności odroczonej w sklepie warto zapoznać się z kilkoma wariantami i wybrać ten najkorzystniejszy dla swojego biznesu.

Jak skorzystać z płatności odroczonej z punktu widzenia kupującego?

Chcesz dokonać transakcji z wykorzystaniem płatności odroczonej i nie wiesz, jak z tego skorzystać? Przede wszystkim musisz posiadać aktywne i zweryfikowane konto w wybranym systemie płatności. Kolejnym krokiem jest aktywowanie na nim opcji płatności odroczonej. Jeżeli jednak masz przeterminowane zaległości lub złą historię kredytową, to taka opcja może być dla Ciebie niedostępna.

W ramach rejestracji operator ustala indywidualny limit zakupowy, czyli maksymalną kwotę, do której możesz korzystać z płatności odroczonych.

Jeżeli opcja płatności odroczonej jest aktywowana, to można korzystać z niej w sklepach, która na to zezwalają. W Polsce opcja ta dostępna jest w większości popularnych sklepów internetowych, więc nie powinno być z tym problemu. Transakcja powinna być realizowana standardowo. Na etapie płatności wybierz opcję: kupuj teraz w systemie, z którego korzystasz. Po zalogowaniu się do systemu możesz wybrać odroczoną płatność i sfinalizować transakcję. Po niej otrzymasz zamówiony produkt, a obowiązek zapłaty nastąpi zgodnie z wcześniej ustalonym terminem.

Warto wiedzieć, że większość systemów BNPL działa w oparciu o tzw. limit odnawialny. Oznacza to, że po spłacie danego zobowiązania wykorzystana kwota wraca do puli dostępnych środków i może zostać ponownie użyta przy kolejnych zakupach bez konieczności ponownej rejestracji. Najczęściej zarządzanie limitem i spłatą odbywa się z poziomu aplikacji mobilnej operatora.

Czy w ramach płatności odrodzonej ponosi się dodatkowe koszty?

Jeżeli uiścisz opłatę w ramach obowiązującego terminu dla płatności odroczonej, to nie ponosisz z tego tytułu dodatkowych kosztów. Ten czas na spłatę określany jest jako okres bezodsetkowy i zazwyczaj wynosi do 30 dni od momentu zakupu.

Koszty pojawiają się dopiero wtedy, gdy przekroczysz ten termin. Wówczas osoba korzystająca z płatności odroczonej musi pokryć koszty prowizji oraz ewentualnych odsetek i kar umownych ustalonych przez operatora płatności lub firmę oferującą ten model płatności za swoje produkty i usługi.

W praktyce oznacza to, że RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) wynosi 0% wyłącznie przy spłacie zobowiązania w okresie bezodsetkowym. Po jego przekroczeniu lub w przypadku rozłożenia płatności na raty RRSO wzrasta i może znacząco podnieść całkowity koszt zakupu.

Potencjalne koszty i konsekwencje opóźnień w spłacie

Jedną z największych zalet płatności odroczonych jest brak kosztów, o ile zobowiązanie zostanie spłacone w terminie. Sytuacja zmienia się jednak w przypadku nieterminowej spłaty. Po przekroczeniu ustalonego terminu darmowy okres wygasa, a operator BNPL zaczyna naliczać dodatkowe opłaty.

W praktyce mogą to być odsetki za opóźnienie, jednorazowe opłaty za spóźnienie, a także prowizje administracyjne. Przy dłuższych zaległościach zobowiązanie może zostać przekazane do windykacji, co generuje kolejne koszty i stres dla kupującego. W skrajnych przypadkach brak spłaty kończy się wpisem do rejestrów dłużników.

Dlatego przed wyborem płatności odroczonej warto dokładnie zapoznać się z harmonogramem spłaty oraz regulaminem usługi, aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych.

 Weryfikacja tożsamości i wpływ na historię kredytową

Choć płatności odroczone często postrzegane są jako prosta i bezpieczna alternatywa dla kredytu, w praktyce same stanowią produkt kredytowy. Z tego powodu każdy dostawca BNPL ma obowiązek przeprowadzenia weryfikacji tożsamości oraz weryfikacji zdolności kredytowej klienta. Proces ten jest zazwyczaj uproszczony i szybki, ale nadal opiera się na analizie danych finansowych użytkownika.

Nieterminowa spłata zobowiązania lub rozłożenie płatności na raty może być raportowane do BIK (Biura Informacji Kredytowej), a w niektórych przypadkach również do rejestrów takich jak KRD (Krajowy Rejestr Dłużników). Oznacza to, że płatność odroczona nie jest całkowicie neutralna dla historii kredytowej kupującego. Regularne opóźnienia w spłacie mogą obniżyć scoring i negatywnie wpłynąć na przyszłą zdolność kredytową, utrudniając uzyskanie np. kredytu hipotecznego czy pożyczki gotówkowej.

Warto mieć świadomość, że każde BNPL to realne zobowiązanie finansowe, nawet jeśli na początku nie wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Jakie są limity dla płatności odroczonych?

Oczywiście ze względów bezpieczeństwa, klienci nie mogą korzystać z płatności odroczonych bez limitu. Każdy system określa własny standard i limit kwoty, do której można dokonywać tego typu transakcji.

Wysokość limitu ma charakter indywidualny i jest przyznawana na podstawie scoringu, czyli oceny zdolności kredytowej użytkownika. Co istotne, przy terminowych spłatach limit kredytowy może być stopniowo podnoszony przez operatora.

Przykładowe stawki obowiązujące na przełomie 2023 i 2024 roku podano poniżej:

• PayU - 1500 PLN;
• Dotpay - 2000 PLN;
• PayPo - 3000 PLN;
• Allegro - 4200 PLN;
• BLIK Płacę Później - do 4000 zł;
• Klarna - nawet do 7000 zł.

Kiedy warto skorzystać z płatności odroczonej?

Skorzystanie z płatności odroczonej jest uzasadnione w wielu przypadkach. Przede wszystkim to dobry wybór wtedy, gdy nie jesteśmy w stu procentach przekonani do zakupu danego produktu i chcemy go najpierw sprawdzić. Opcja płatności odroczonej pozwala na odesłanie produktu do sklepu i skraca procedurę zwrotu. Ponadto z tej funkcji korzystają też osoby, które w danym momencie nie dysponują gotówką lub nie chcą się jej pozbywać. Dodatkowym atutem płatności odroczonych jest to, że nie wiążą się z dodatkowymi opłatami, jeżeli zapłata realizowana jest w terminie.

Oczywiście ta metoda płatności ma również swoje minusy. Przede wszystkim ogranicza liczbę rat, na które można rozłożyć dany zakup w przyszłości.

Co ważniejsze, łatwy dostęp do płatności odroczonych zwiększa ryzyko zadłużenia, zwłaszcza gdy użytkownik korzysta jednocześnie z kilku limitów u różnych operatorów.

Ponadto korzystanie z płatności odroczonej powinno być bardzo odpowiedzialne. W przeciwnym razie wzrasta ryzyko wpadnięcia w tzw. spiralę zadłużenia. Dlatego też to rozwiązanie może być szczególnie problematyczne dla osób ze skłonnością do zakupów impulsywnych lub kompulsywnych, dla których odroczenie płatności zmniejsza psychologiczną barierę wydawania pieniędzy.

Zagrożenia dla kupujących: od nadmiernych wydatków po spoofing

Łatwy dostęp do płatności odroczonych ma również swoją ciemną stronę. Brak konieczności natychmiastowej zapłaty może prowadzić do nadmiernych i impulsywnych wydatków, a w konsekwencji do wpadnięcia w spiralę zadłużenia. Kilka drobnych zakupów dokonanych w krótkim czasie może szybko przerodzić się w sumę trudną do spłaty.

Dodatkowym zagrożeniem są oszustwa, w szczególności spoofing. Polega on na podszywaniu się cyberprzestępców pod operatora płatności, np. poprzez fałszywy SMS, e-mail lub telefon, w celu wyłudzenia danych do logowania czy kodów autoryzacyjnych. Ofiara, przekonana o autentyczności kontaktu, może nieświadomie udostępnić poufne informacje.

Aby ograniczyć ryzyko, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa: nigdy nie podawać danych logowania ani kodów przez telefon, samodzielnie weryfikować tożsamość dzwoniącego oraz korzystać wyłącznie z oficjalnych aplikacji i stron operatorów BNPL.

Łukasz GłębockiZobacz artykuły autora

Data dodania: 23.04.2024

Aktualizacja: 03.02.2026