Czym na rynku bankowym jest cross-selling i w jakich sytuacjach sprzedaż wiązana jest legalna, a w jakich nielegalna? Oto najważniejsze informacje na temat praw i obowiązków kredytobiorców. Sprawdź, czy ubezpiecznie i konto do kredytu są obowiązkowe w świetle prawa, czy jednak jako klient masz dowolność w skorzystaniu z produktów dodatkowych. Oto najważniejsze informacje.
Czym różni się zakazana sprzedaż wiązana od dozwolonej sprzedaży łączonej?
Ustawa o kredycie hipotecznym rozróżnia zakazaną sprzedaż wiązaną (tzw. tying) i dozwoloną sprzedaż łączoną (tzw. bundling). W obu przypadkach kredyt hipoteczny pojawia się obok dodatkowych produktów finansowych, ale różni je swoboda klienta i dostępność kredytu osobno.
| Cecha | Sprzedaż wiązana | Sprzedaż łączona |
|---|---|---|
| Sposób oferowania | Zmuszanie klienta do nabycia dodatkowego produktu lub usługi jako warunku otrzymania kredytu hipotecznego | Oferowanie kredytu hipotecznego wraz z innymi produktami finansowymi w formie pakietu |
| Dostępność kredytu osobno | Brak — dodatkowy produkt lub usługa jest warunkiem otrzymania kredytu | Kredyt bankowy jest dostępny również osobno |
| Przykłady i korzyści | Określone ubezpieczenie kredytu hipotecznego, konto lub inne produkty finansowe wymagane pod ryzykiem braku zgody na kredyt | Niższa marża, promocje lub brak opłat za skorzystanie z większej liczby produktów bankowych |
| Status | Zakazana | Dozwolona, także w ramach cross-sellingu bankowego |
Czy bank może uzależnić udzielenie kredytu od zakupu ubezpieczenia i założenia konta?
Zgodnie z przepisami bank nie może uzależnić udzielenia kredytu od zakupu ubezpieczenia czy założenia konta w swojej instytucji. Może to być jednak związane z zabezpieczeniem spłaty kredytu hipotecznego. Jednocześnie skorzystanie z wybranych produktów nie może być warunkiem zawarcia umowy, ponieważ nie byłoby to zgodne z prawem. Klient powinien mieć dowolność skorzystania z dodatkowych produktów oferowanych przez bank, np. otwarcia konta osobistego czy skorzystania z ubezpieczenia, mając świadomość wpływu tych działań na warunki finansowania.
Okazuje się bowiem, że przy kredycie hipotecznym często otwierany jest bezpłatny rachunek płatniczy tylko do celów spłaty rat (tzw. konto do kredytu).
Bank nie ma możliwości narzucania wyboru konkretnego dostawcy ubezpieczenia kredytu gotówkowego czy ubezpieczenia na życie. W praktyce oznacza to, że klient może wybrać dowolnego dostawcę, a następnie dostarczyć dokumenty poświadczające zawarcie ubezpieczenia, które zazwyczaj są jednym z wymogów formalnych do udzielenia finansowania zakupu nieruchomości.
Kiedy bank musi przedstawić ofertę kredytu bez produktów dodatkowych?
Obowiązkiem banku wynikającym bezpośrednio z Ustawy o kredycie hipotecznym jest przedstawienie oferty alternatywnej, w której nie ma produktów dodatkowych. Jest to związane z wymogiem przejrzystości informacji. W praktyce oznacza to, że za każdym razem bank powinien przedstawić dwie opcje:
- kredyt w pakiecie z dodatkowymi produktami (np. ubezpieczeniem, kontem osobistym),
- kredyt w standardowej wersji bez żadnych dodatków.
Podczas spotkania z doradcą kredytowym w banku klient powinien otrzymać dwa formularze informacyjne (z pakietem i bez) na trwałym nośniku informacji, np. papierze lub w pliku PDF. Standardowo jednak oferta bez dodatków ma wyższą marżę lub prowizję, co przekłada się na większy koszt całkowity kredytu i wyższe miesięczne raty kapitałowo-odsetkowe. Wersja promocyjna z dodatkowym pakietem produktów kredytodawcy jest zazwyczaj znacznie korzystniejsza. Dotyczy to zarówno kredytów gotówkowych, jak i hipotecznych.
Jak produkty dodatkowe wpływają na marżę i RRSO kredytu hipotecznego?
Zakup produktów dodatkowych w ramach cross-sellingu w banku wpływa na obniżenie marży kredytu hipotecznego. Wpływa to również na spadek nominalnego oprocentowania czy raty kredytu. Zawsze jednak na daną ofertę należy spojrzeć kompleksowo, a kluczowym czynnikiem doboru powinna być RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania), która wskazuje na całkowity koszt kredytu z uwzględnieniem wszystkich kosztów okołokredytowych.
Zawsze warto porównać koszt kredytu w obu wariantach, a następnie podjąć świadomą decyzję o pozyskania zewnętrznego finansowania.
Czy klient ma prawo dostarczyć własną polisę zamiast ubezpieczenia bankowego?
Zgodnie z prawem klient może zastąpić ubezpieczenie bankowe własną polisą.
- Wybierz polisę zewnętrzną spełniającą wymagania banku w zakresie danego produktu.
- Sprawdź minimalne wymogi banku dotyczące zakresu ochrony i sumy ubezpieczenia.
- W przypadku kredytu hipotecznego dokonaj cesji praw z polisy na bank.
Jest to zgodne z Rekomendacją U Komisji Nadzoru Finansowego oraz Ustawą. Warto poznać ofertę wielu ubezpieczycieli, wybierając tą najlepszą dla siebie. Dotyczyło zarówno indywidualnej polisy na życie, jak i ubezpieczenia nieruchomości.
Co grozi za rezygnację z cross-sellingu w trakcie spłaty zobowiązania?
W przypadku rezygnacji z cross-sellingu w trakcie spłaty zobowiązania wobec banku należy liczyć się z określonymi konsekwencjami. Najważniejsze z nich to:
- utrata warunków promocyjnych,
- podwyższenie marży kredytowej,
- wzrost raty kredytowej.
Standardowo wszystkie skutki umowne i konsekwencje związane z rezygnacją z wybranych produktów dodatkowych w trakcie spłaty kredytu powinny zostać opisane w regulaminie kredytu oraz w umowie zawartej z bankiem. Często podwyższenie marży wiąże się z koniecznością podpisania aneksu do umowy.
Automatyczne naliczanie standardowej marży może nastąpić również w momencie, gdy klient nieprawidłowo wypowie produkty dodatkowe lub nie zgłosi tego do banku zgodnie z wymogiem proceduralnym.
Jakie praktyki banków są uznawane za misselling i naruszenie praw konsumenta?
Wybrane praktyki banków uznawane są za misselling i naruszanie praw konsumenta. Zgodnie z prostą definicją misseliing to nieuczciwa sprzedaż lub praktyki handlowe, które wprowadzają klienta w błąd. Należą do nich m.in.:
- wmawianie, że ubezpieczenie na życie lub nieruchomości jest obowiązkowe prawnie,
- przedstawianie produktów dodatkowych jako koniecznych do otrzymania kredytu,
- ukrywanie kosztów dodatkowych, które podnoszą RRSO i całkowity koszt kredytu.
Powyższe klasyfikowane są jako agresywne praktyki handlowe i naruszają prawa konsumentów. Każdy pokrzywdzony klient ma prawo do reklamacji, jeżeli uznaje, że został wprowadzony w błąd lub przymuszony do zakupu dodatkowego produktu przy kredycie pod rygorem nieprzyznania kredytu. Wówczas warto zgłosić się do Rzecznika Finansowego. Podmiotami odpowiedzialnymi za nadzorowanie zgodności działań banków z obowiązującymi przepisami są Komisja Nadzoru Finansowego i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Komentarze i opinie użytkowników