WIBOR 1M, 3M czy 6M - czym się różnią i który wskaźnik jest korzystniejszy dla kredytobiorcy?

Czym różnią się wskaźniki WIBOR 1M, 3M i 6M w umowach kredytowych?

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to wskaźnik referencyjny określający koszt pieniądza na rynku międzybankowym w Polsce, przy czym oznaczenia 1M, 3M i 6M wskazują na różną częstotliwość aktualizacji oprocentowania. Na jego podstawie określa się oprocentowanie nominalne wybranych instrumentów finansowych, w tym przede wszystkim kredytów i pożyczek bankowych. Aktualny wskaźnik jest codziennie publikowany przez GPW Benchmark S.A.

WIBOR występuje w różnych tenorach (okresach zapadalności), które wskazują na długość okresu odsetkowego, czyli czasu, za którym naliczane są odsetki dla kredytu bądź pożyczki. Poniższa tabela w dużym skrócie porównuje wskaźniki WIBOR 1M, 3M i 6M.

Cecha	WIBOR 1M	WIBOR 3M	WIBOR 6M
Okres odsetkowy (tenor)	1 miesiąc	3 miesiące	6 miesięcy
Charakterystyka	wskazuje na koszt pieniądza w okresie miesięcznym i rzadko stosuje się go w kredytach bankowych	standardowy wskaźnik średnioterminowy	najczęściej stosowany wskaźnik, który uważany jest za najstabilniejszy z wymienionych
Gdzie się stosuje?	produkty krótkoterminowe	kredyty hipoteczne, kredyty gotówkowe	kredyty hipoteczne, kredyty gotówkowe długoterminowe

Zawsze należy mieć na uwadze, że wskaźnik WIBOR to tzw. wskaźnik „forward-looking”, czyli prognozujący przyszłe stopy procentowe i odzwierciedlający oczekiwania rynku w tym zakresie. Tym samym WIBOR nie wskazuje na obowiązujące stopy procentowe w chwili jego publikacji. Może jednak zdarzyć się, że stopy w określonej perspektywie nie ulegną zmianie i pozostaną na tym samym poziomie, co potwierdza stabilność dospodarki i polityki monetarnej.

Jak częstotliwość aktualizacji oprocentowania wpływa na harmonogram spłaty?

Częstotliwość aktualizacji oprocentowania kredytu hipotecznego i innych produktów bankowych wpływa bezpośrednio na harmonogram spłaty. Przekłada się również na wysokość raty kapitałowo-odsetkowej w przypadku zmiennego oprocentowania, gdzie do stawki bazowej WIBOR dolicza się stałą marżę banku ustalaną przez bank. Wówczas harmonogram spłaty kredytu i rata kredytu zmieniają się następująco:

• WIBOR 1M - rata kredytu niemal od razu reaguje na zmienną stopę procentową, co z jednej strony lepiej odzwierciedla sytuację na rynku międzybankowym, a z drugiej wpływa na większą zmienność raty,
• WIBOR 3M - aktualizacja harmonogramu spłaty następuje co kwartał, co zapewnia większą stabilność raty i uśrednia ewentualne krótkoterminowe wahania stóp procentowych,
• WIBOR 6M - aktualizacja następuje co pół roku, dzięki czemu łatwiej przewidzieć swoje zobowiązanie miesięczne wobec banku i zaplanować jego spłatę w ramach względnie stabilnej raty.

Jak warianty WIBOR reagują na cykle podwyżek i obniżek stóp procentowych?

Wskaźnik WIBOR jest bezpośrednio powiązany ze stopami procentowymi NBP, ustalanymi przez Radę Polityki Pieniężnej (RPP), oraz pośrednio z inflacją. Każda zmiana stóp procentowych wpływa na koszt pieniądza na rynku międzybankowym i wysokość raty kredytu w umowach z oprocentowaniem zmiennym. Z perspektywy kredytobiorcy najbezpieczniejszy jest WIBOR 6M, ponieważ w przypadku podnoszenia stóp procentowych zareaguje na to najpóźniej. Jednocześnie przy obniżaniu stóp procentowych lepsze są WIBOR 1M oraz WIBOR 3M, ponieważ wysokość raty zmniejszy się szybciej. Można dokładnie to sprawdzić za pomocą kalkulatora opublikowanego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Trudno z wyprzedzeniem określić cykl podnoszenia stóp czy cykl obniżania stóp. W związku z tym prognozy dotyczące wahań stóp procentowych często bazują na gdybaniu i modelu życzeniowym. Zawsze istnieje ryzyko stopy procentowej, którego trzeba być świadomym w momencie podpisywania umowy kredytu z oprocentowaniem stałym lub zmiennym. Obserwowanie trendów rynkowych może ułatwić trafną decyzję, jednak nigdy nie ma stuprocentowej gwarancji.

	cykl podnoszenia stóp	cykl obniżania stóp
WIBOR 1M	rata kredytu szybko rośnie	rata kredytu szybko maleje
WIBOR 3M	rata kredytu rośnie po kwartale	rata kredytu maleje po kwartale
WIBOR 6M	rata kredytu rośnie po pół roku	rata kredytu maleje po pół roku

Dlaczego stawka WIBOR 6M jest zazwyczaj wyższa od WIBOR 3M i 1M?

Stawka WIBOR 6M jest zazwyczaj wyższa od WIBOR 3M i 1M, ponieważ wiąże się do z większym ryzykiem dla banku, któremu trudniej oszacować zmiany stóp procentowych w dłuższym horyzoncie. W związku z tym w ramach wyższej stawki WIBOR bank gwarantuje sobie tzw. premię za ryzyko, dlatego WIBOR 6M jest o kilka punktów bazowych wyższy od WIBOR 3M i 1M. Przykładowo przy wskaźniku comiesięcznym jest mniejsze ryzyko i większa elastyczność, a bank zyskuje możliwość refinansowania lub transakcji overnight.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na wysokość bazową WIBOR 6M jest prognozowanie zmian stóp na pół roku do przodu (charakter forward-looking). Jednocześnie różnice między modelami 6M, 3M i 1M nie są duże. Nawet najmniejsza zmiana może jednak znacznie wpłynąć na całkowity koszt kredytu i RRSO. Stawki WIBOR ustalane są codziennie podczas fixingu przeprowadzanego przez GPW Benchmark S.A., a w procesie tym uwzględniane są średnie stawki zgłaszane przez banki na rynku pieniężnym.

Który wskaźnik referencyjny jest korzystniejszy dla kredytobiorcy?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to, który z tych wskaźników referencyjnych jest najlepszy dla kredytobiorcy. Zależy to od sytuacji makroekonomicznej i prognozowanych zmian stóp procentowych. Przykładowo przy stabilnych lub spadających stopach lepsze wydają się WIBOR 1M i 3M, ponieważ zapewniają szybsze spadki wysokości rat kredytowych i niższy koszt kredytu, stanowiąc mniejsze obciążenie dla budżetu domowego. Dla porównania przy rosnących stopach lepszy wydaje się WIBOR 6M, który chroni przed nagłymi skokami wysokości raty kapitałowo-odsetkowej.

Jednocześnie wyższy wskaźnik WIBOR może obniżać zdolność kredytową kredytobiorcy, dlatego warto sprawdzić różne wariantu. Praktycznym kompromisem, łączącym w sobie względną stabilność i akceptowalną elastyczność jest WIBOR 3M. Cały rynek kredytowy nadzorowany jest przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF). Podmiot ten rekomenduje dokładną analizę potencjalnych scenariuszy rynkowych i podejmowanie świadomych decyzji dotyczących zaciągania zobowiązań finansowych w bankach.

Czy można zmienić rodzaj wskaźnika WIBOR w trakcie spłaty kredytu?

W trakcie spłaty kredytu w banku można zmienić rodzaj wskaźnika WIBOR, jednak zgodę na to musi wyrazić bank, a cała operacja wymaga podpisania aneksu do umowy kredytowej. Wiąże się to z refinansowaniem kredytu. Każdy wniosek rozpatrywany jest indywidualnie i może zdarzyć się, że bank nie wyrazi zgody np. na przejście z WIBOR 3M na WIBOR 6M. Alternatywą dla klienta może być przejście z oprocentowania zmiennego na oprocentowanie stałe, co zapewnia kredytobiorcy gwarancję stabilnej raty niezależnej od zmian stóp procentowych we wskazanym okresie. W ramach refinansowania kredytu można zmieniać warunki, np. przechodząc do banku, który oferuje korzystne warunki spłaty. Warto trzymać rękę na pulsie i w przypadku długoterminowych zobowiązań co pewien czas sprawdzać różne możliwości. W przypadku trudnej sytuacji finansowej rozważ wakacje kredytowe, aby stanąć na nogi. Jeżeli masz zastrzyk dodatkowej gotówki, to rozsądnym wyborem okazuje się nadpłata kredytu i zmniejszenie wysokości raty lub skrócenie okresu spłaty.

Jak reforma wskaźników i wprowadzenie WIRON lub POLSTR wpłynie na kredyty oparte na WIBOR?

W Polsce jesteśmy na etapie reformy wskaźników referencyjnych. Obejmuje to planowane wprowadzenie nowego wskaźnika WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight) lub POLSTR (Polish Short Term Rate). Przy okazji poznaj nasze zestawienie WIBOR a WIRON, aby zrozumieć różnice między nimi. Planowana likwidacja WIBOR wpłynie na rynek kredytowy w Polsce. Ponadto planuje się wprowadzenie spreadu korygującego, który ma wyrównywać zmiany względem WIBOR i zapewniać tzw. neutralność ekonomiczną zmian. Nad tymi reformami w Polsce pracuje Narodowa Grupa Robocza (NGR), której zadaniem jest opracowanie „Mapy Drogowej” zmian. Zakłada się, że proces ten ma trwać do końca 2028 roku i warto go monitorować. Do momentu wprowadzenia nowych wytycznych obowiązywać będzie dotychczasowe prawo.

Pod uwagę warto wziąć również rozporządzenie BMR (Benchmark Regulation), czyli unijne rekomendacje dotyczące wskaźników referencyjnych, które jednocześnie:

• określają jak wskaźniki są tworzone, publikowane i nadzorowane,
• promują wskaźniki przyjmujące transakcje rynkowe jako bazę danych, a nie prognozy czy deklaracje.

Wskaźniki te mają opierać się na transakcjach i historycznych danych (tzw. backward-looking), a nie na prognozach. Oczywiście wszystkie tego typu zmiany muszą być poprzedzone kampanią informacyjną oraz wprowadzeniem nowych przepisów. Tym samym ewentualna zmiana wskaźników referencyjnych nastąpi z mocy prawa, a nie nagle i bez żadnej informacji, co powinno zapewnić kredytobiorcom względny spokój.