Korzystając z internetu, musimy mieć się na baczności. Wszystko dlatego, że na moment naszej nieuwagi czekają internetowi oszuści. Jeden zły ruch może skutkować utratą wrażliwych danych, a w skrajnych przypadkach utratą pieniędzy zgromadzonych na koncie bankowym. W ostatnim czasie jednym z poważnych zagrożeń stało się tzw. oszustwo BLIK. Z tego artykułu dowiesz się, na czym polega oszustwo na BLIK, co zrobić w sytuacji jego podejrzenia oraz czy da się w jakikolwiek sposób odzyskać utracone środki.
Jak działa oszustwo na BLIK?
Przestępca wykorzystuje techniki manipulacji psychologicznej, aby nakłonić ofiarę do wygenerowania i podania sześciocyfrowego kodu, a następnie autoryzowania transakcji PIN-em.
BLIK to jedna z nowoczesnych technologii płatności zbliżeniowych z wykorzystaniem telefonu komórkowego lub smartwatcha. Cieszy się ona ogromną popularnością wśród użytkowników w Polsce, co chcą wykorzystać cyberprzestępcy. Mechanizm kradzieży polega na wyłudzeniu pieniędzy za pomocą kodu BLIK. Oszuści wykorzystują wiele metod, bazując na socjotechnice. Najpierw wzbudzają zaufanie drugiej strony, a następnie w najmniej spodziewanym momencie wykorzystują jej brak uwagi.
Warto mieć na uwadze fakt, że każdy aktywny użytkownik bankowości mobilnej może paść ofiarą oszustwa na BLIK, a celem cyberprzestępców są produkty finansowe i powiązane z nimi rachunki bankowe.
Jedną z najczęściej spotykanych jest włamanie się na konto bliskiej osoby dla ofiary, a następnie za pomocą wiadomości prywatnej poproszenie jej o przelew gotówki w nagłej sytuacji (np. pilna potrzeba naprawy auta, promocyjne zakupy czy też brak pieniędzy na bilet powrotny do domu). Niestety wiele osób nie jest wystarczająco wyczulonych na oszusta w internecie. Wówczas wpada w sidła oszusta. Właśnie dlatego każdy posiadacz konta bankowego powinien wiedzieć, jak można oszukać na BLIK oraz znać sposoby zabezpieczenia się przed taką sytuacją.
Metody przestępców ewoluują z roku na rok, dlatego tak ważna jest edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa i realnych zagrożeń. Szczególną uwagę należy zwrócić w przypadku młodszych osób oraz osób starszych, które nie są zaawansowane technologicznie. Przykładowe oszustwa bankowe, na które warto zwrócić uwagę to m.in. vishing i phishing na BLIK.
W ramach kradzieży na BLIK oszuści podszywają się również m.in. pod pracowników banku czy też kupujących na popularnych platformach sprzedażowych (np.: OLX, Allegro, Vinted itd.), dlatego miej się na baczności. Pisaliśmy już m.in. o tym, na czym polega oszustwo na Vinted.
Wyłudzenie pieniędzy na BLIK dzieli się na kilka schematów. Najpierw ofiara przesyłarzekomo dobrze znanej osobie sześciocyfrowy kod BLIK, a następnie potwierdza dokonanie transakcji. Wtedy środki w rzeczywistości trafiają na konto oszusta, a osoba, z której profilu wysyłane były wiadomości, nie ma o tym pojęcia. Właśnie dlatego należy dokładnie zweryfikować autentyczność każdej takiej wiadomości (np. poprzez kontakt telefoniczny). Nie wolno bez potwierdzenia podawać żadnych wrażliwych danych ani przelewać żadnych środków. W innych naszych poradnikach opisywaliśmy też takie rodzaje oszustw online jak m.in.: misseling i carding. Warto poświęcić kilka minut, aby się z nimi zapoznać.
Te poradniki mogą Cię zainteresować:
Jak technicznie wygląda oszustwo z użyciem kodu BLIK?
Atak opiera się na wyłudzeniu kodu wygenerowanego w aplikacji bankowej i natychmiastowej wypłacie gotówki z bankomatu lub opłaceniu zamówienia online. Technicznie cały proces składa się z następujących etapów.
- Prośba o wygenerowanie kodu BLIK od znajomej osoby (pod którą podszywa się przestępca).
- Wygenerowanie kodu BLIK w aplikacji mobilnej banku.
- Przekazanie kodu BLIK przestępcy.
- Autoryzacja kodem PIN wypłaty z bankomatu lub przelewu dokonywanego przez przestępcę.
- Utrata środków z konta bankowego.
W ten prosty sposób niczego nieświadomy użytkownik bankowości mobilnej, działając w dobrej wierze i chcąc pomóc znajomej osobie, pada ofiarą oszustwa. Niestety przelewy BLIK działają natychmiastowo, co utrudnia odzyskanie skradzionych pieniędzy. Właśnie dlatego warto ostrożnie podchodzić do wszelkich podejrzanych wiadomości, weryfikować je w co najmniej dwóch źródłach oraz odpowiedzialnie zarządzać finansami osobistymi, oraz posiadanymi produktami finansowymi w bankach. To podstawa, aby nie paść ofiarą oszustw bankowych.
Oszustwo na BLIK – co zrobić?
Jeżeli zorientujesz się o próbie oszustwa w jego trakcie, to masz jeszcze szansę je odwrócić. Wysłanie złodziejowi kodu BLIK nie jest jednoznaczne z dokonaniem przelewu. Ten następuje dopiero po potwierdzeniu transakcji w aplikacji mobilnej banku. Jeżeli więc podasz komuś kod i w porę się zorientujesz, to anuluj transakcję, aby nie paść ofiarą oszusta na BLIK. Ponadto każdą taką próbę należy zgłaszać organom ścigania, aby zmniejszyć ryzyko tego, że ktoś inny padnie ofiarą oszusta. Niestety rozwój technologii sprawia, że tego typu przestępców bardzo trudno namierzyć.
Oszustwo na BLIK – gdzie zgłosić?
Zastanawiasz się, jak zgłosić oszustwo na BLIK? Każdą próbę takiego oszusta należy niezwłocznie zgłosić na policję. Jeżeli jesteśmy ofiarą i z naszego konta skradziono środki, to należy natychmiast poinformować o tym również bank, w którym posiadamy rachunek. Choć odzyskanie środków będzie trudne, to szybkie zgłoszenie zwiększa szansę na pozytywne zakończenie sprawy oraz zmniejsza ryzyko dalszych strat związanych m.in. z wykorzystaniem danych osobowych ofiary (np.: do zaciągnięcia zobowiązania finansowego przez oszusta).
Oszustwo na BLIK – jak odzyskać pieniądze?
Padłeś ofiarą oszusta na BLIK? Czy można odzyskać pieniądze w takiej sytuacji? Z pewnością wiele osób zadaje sobie tego typu pytanie. Sprawdźmy, jak to wygląda w praktyce. W ramach próby odzyskania pieniędzy należy zareklamować nieuczciwą transakcję w banku oraz zgłosić sprawę wyłudzenia pieniędzy na policję. Z doświadczenia wiemy jednak, że banki najczęściej odmawiają przyjęcia reklamacji i o odzyskanie środków będzie bardzo trudno. Wpływ na to, czy da się odzyskać pieniądze z oszusta BLIK, ma m.in. to, jak szybko sprawa nabierze tempa. W związku z tym nie zwlekaj z działaniem. Oczywiście warto postawić na profilaktykę i zabezpieczyć się przed tego typu sytuacjami poprzez świadome korzystanie z internetu.
Szanse na odzyskanie skradzionych środków z transakcji BLIK
Odzyskanie skradzionych pieniędzy wymaga natychmiastowego zgłoszenia sprawy w banku, który wydał aplikację mobilną, oraz złożenia zawiadomienia na Policji. Złóż reklamację bankową zgodnie z procedurą dotyczącą zgłaszania transakcji nieautoryzowanych, opisywaną również przez Rzecznika Finansowego. Do zgłoszenia warto dołączyć jak najwięcej dowodów, m.in. zrzuty ekranu z komunikatorów, historię połączeń, potwierdzenie transakcji z numerem operacji, datą i godziną jej wykonania oraz lokalizację bankomatu (jeżeli doszło do wypłaty z niego środków). Równolegle do procedury reklamacyjnej dokonaj zgłoszenia na policję.
Jak bezpiecznie autoryzować transakcje i unikać oszustw?
Podstawową zasadą ochrony przed wyłudzeniem jest telefoniczne potwierdzenie tożsamości osoby proszącej o kod oraz rygorystyczne weryfikowanie szczegółów transakcji. Aby zmniejszyć ryzyko kradzieży na BLIK, za każdym razem weryfikuj podejrzane wiadomości u źródła, decydując się na telefon do osoby, która napisze do Ciebie z prośbą o środki.
Ponadto warto zapoznać się z zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa bankowości, publikowanymi przez banki oraz operatora systemu BLIK – Polski Standard Płatności. Obejmują one m.in.:
- stosowanie silnego hasła do bankowości elektronicznej i aplikacji mobilnej,
- stosowanie silnego hasła do profili mediów społecznościowych,
- zachowanie szczególnej uwagi na podejrzane płatności i unikanie podejmowania pochopnych decyzji dotyczących wsparcia finansowego osób trzecich.
Okazuje się bowiem, że najczęstszą przyczyną utraty pieniędzy nie jest przełamanie zabezpieczeń technicznych, lecz dobrowolne przekazanie poufnych informacji lub zatwierdzenie nieznanej transakcji.
Najczęstsze metody wyłudzeń: oszustwo na znajomego
Przestępcy najczęściej przejmują konta w mediach społecznościowych, aby wysyłać do ofiar fałszywe prośby o pożyczkę przez komunikator Messenger. Innym kanałem tego typu komunikacji jest Instagram. Oszustwo na znajomego polega na:
- Przejęciu konta w mediach społecznościowych przez przestępcę.
- Skontaktowanie się z ofiarą w imieniu znajomego lub członka rodziny z prośbą o pilną, doraźną pomoc finansową
- Przekazanie przestępcy danych do wypłaty środków lub realizacji przelewów.
WAŻNE: Oszustwo na BLIK na znajomego obejmuje nie tylko media społecznościowe. Może być stosowane przez przestępców również na platformach sprzedażowych, np. Vinted oraz OLX. Tam bowiem przestępcy manipulują ofiarami, wysyłając im fałszywe linki. Jeden nieostrożny ruch może skutkować utratą dostępu do konta bankowego i zgromadzonych na nim środków.
Wyszukane techniki manipulacji i nowe metody wyłudzeń
Nowe metody obejmują mechanizm na omyłkowy przelew oraz manipulacje w procesie rzekomej dopłaty do paczek pocztowych. Cyberprzestępcy stale modyfikują swoje metody działania, dostosowując je do popularnych usług i sposobów płatności. Zwróć baczną uwagę zwłaszcza na:
- omyłkowy przelew na telefon BLIK - przestępca celowo przelewa środki na przypadkowy numer telefonu, a następnie kontaktuje się z jego właścicielem w celu ich odzyskania, jednak podaje inny numer telefonu lub rachunek. Tłumaczy to pomyłką i wywołuje presję czasu i schemat ten stosuje się m.in. w sytuacji, gdy przelewane środki pochodzą z kradzieży lub innego przestępstwa.
- wyłudzenie na dopłatę do paczki - w ostatnich latach popularność zyskuje oszustwo na dopłatę do paczki, gdy ofiara otrzymuje wiadomość SMS lub e-mail z informacją o konieczności uregulowania niewielkiej kwoty. Wiadomość zawiera link do fałszywej bramki płatniczej, która służy do wyłudzania danych logowania do bankowości mobilnej, kodu BLIK lub danych karty płatniczej.
Konsekwencje wyłudzenia: nieautoryzowana wypłata z bankomatu
Skradziony kod BLIK jest najczęściej wykorzystywany do natychmiastowej wypłaty gotówki w bankomacie lub opłacenia zakupów przez internetową bramkę płatniczą. Ważność kodu to 2 minuty, co zmusza przestępców do natychmiastowego działania, a na ofierze wywiera dodatkową presję. Cyberprzestępcy preferują wypłaty BLIK, ponieważ trudno je cofnąć i wykryć sprawcę ze względu na krótki czas realizacji transakcji.
Porównanie oszustwa na BLIK z oszustwem na kartę płatniczą
| Cecha | Oszustwo na BLIK | Oszustwo na kartę płatniczą |
|---|---|---|
procedura chargeback | brak możliwości zwrotu | dostępna (gwarantowana przez Visa/Mastercard) |
czas księgowania | natychmiastowy | zależny od rozliczeń organizacji płatniczych |
reklamacja bankowa | trudna, czasem wręcz niemożliwa | łatwiejsza, zwłaszcza w przypadku kradzieży karty |
Skala strat i limity transakcyjne w bankowości
Ofiary oszustw tracą jednorazowo od kilkuset złotych do nawet 20 000 złotych, zależnie od ustawionych limitów transakcyjnych w aplikacji. Przykładowo w 2021 roku w Adamowie poszkodowana osoba straciła aż 20 000 złotych w serii 10 szybkich transakcji wykonanych przez cyberprzestępców.
Aby zminimalizować straty, sprawdź wysokość ustawionego limitu dziennego transakcji BLIK. Zazwyczaj jest to od 500 zł do 5000 zł, przy czym w dowolnym momencie możesz zmienić go w aplikacji mobilnej lub bankowości elektronicznej. Jeżeli nie jest Ci potrzebny wyższy limit, to warto ustawić go na minimalnym poziomie.
Blokada środków a reklamacja: czy można cofnąć transakcję
Transakcja BLIK w czasie rzeczywistym jest nieodwołalna, co wyklucza możliwość jej samodzielnego anulowania po zatwierdzeniu PIN-em w aplikacji. W związku z tym w przypadku jakichkolwiek wątpliwości zrezygnuj z autoryzacji transakcji. To ostatni moment, aby zapobiec utracie pieniędzy nawet wtedy, gdy wcześniej podasz przestępcy kod BLIK. Jeżeli dokonasz autoryzacji, to środki trafią do przestępcy natychmiast, a Ty niemal stracisz szansę na ich odzyskanie czy złożenie skutecznej reklamacji w banku.
Bank zawsze analizuje okoliczności zdarzenia. Jeżeli dobrowolnie zatwierdzisz operację kodem PIN lub inną metodą autoryzacji i w wyniku tego dojdzie do kradzieży, traktowane jest to jako rażące niedbalstwo. W efekcie w większości przypadków spotka Cię odmowa zwrotu środków.
W takiej sytuacji możesz rozpocząć dochodzenie na drodze cywilnej na podstawie art. 405 Kodeksu cywilnego. W praktyce jednak ustalenie sprawcy będzie trudne i może okazać się nieskuteczne.
Źródła:
- Oszustwo na BLIKA – nie każda rada jest właściwa https://rf.gov.pl/oszustwo-na-blika-nie-kazda-rada-jest-wlasciwa/
- Uważaj na przelewy BLIK wysłane „przez pomyłkę” https://www.pkobp.pl/aktualnosci/bezpieczenstwo/uwazaj-na-przelewy-blik-wyslane-przez-pomylke
Komentarze i opinie użytkowników