Czy nastolatek może wziąć coś na raty? Wyjaśnienie zdolności kredytowej osób nieletnich.

Czy nastolatek może wziąć coś na raty?

Zgodnie z przepisami polskiego prawa osoby pełnoletnie nabywają pełną zdolność do czynności prawnych i mogą zaciągać zobowiązania finansowe. Tym samym wyklucza to osoby poniżej 18. roku życia. Tym samym nastolatek nie może zakupić żadnego dobra w systemie ratalnym. Jest to związane z tym, że żaden z banków w Polsce nie udzieli mu pożyczki. Byłoby to nielegalne i takie wnioski z automatu są odrzucane.

W takiej sytuacji młoda osoba musi poszukać alternatywnych źródeł finansowania swoich zakupów. Może to być skorzystanie ze środków rodziców lub wygenerowanie oszczędności poprzez wykonywanie lekkiej pracy jako pracownik młodociany. Polskie prawo umożliwia to już od 15. roku życia i dla nastolatka jest to szansa nie tylko na zarobienie pierwszych pieniędzy, ale także na zdobycie cennego doświadczenia zawodowego i wiedzy w zakresie zarządzania środkami finansowymi.

Dlaczego nastolatek nie może wziąć niczego na raty samodzielnie?

Osoba poniżej 18. roku życia, czyli nastolatek, nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. To sprawia, że nie może ubiegać się o raty na zakup sprzętu elektronicznego, roweru i żadnego innego dobra. Nie może też wnioskować o udzielenie kredytu w banku. Dlaczego wprowadzono takie ograniczenia? Przede wszystkim osoby poniżej 18. roku życia w zdecydowanej większości wciąż się uczą i nie zarabiają własnych pieniędzy lub te pozyskiwane w ramach praktyk, lub pracy sezonowej są na tyle nieduże, że nie wystarczałyby do pokrycia zobowiązania. Do tego w przypadku niepełnoletnich osób brak regularności w osiąganiu dochodów.

To oczywiście nie wszystko. W przypadku młodych osób występują: brak dojrzałości oraz życiowego doświadczenia, w tym wiedzy na temat produktów bankowych, ekosystemu bankowego i tego, z czym wiąże się wzięcie zobowiązania finansowego. Tym samym nastolatek nie jest w stanie w pełni świadomie i przede wszystkim odpowiedzialnie podjąć decyzji o kredycie, a także zagwarantować jego terminowej spłaty. W praktyce oznacza to, że udzielanie kredytów takim osobom byłoby nie tylko nielegalne, jak i nierozsądne z punktu widzenia instytucji finansowej. Mogłoby narażać ją na poważne straty, a liczba zadłużonych młodych osób rosłaby w lawinowym tempie.

Aby młoda osoba jeszcze lepiej zarządzała środkami, warto już w młodym wieku rozważyć założenie jej konta dla dzieci. W Polsce możliwe jest to już od otrzymania numeru PESEL, jednak rzeczywista nauka ma miejsce w przedziale wiekowym 13-17 lat. Wówczas nastolatek zyskuje ograniczoną zdolność do czynności prawnych i może samodzielnie dysponować zgromadzonymi oszczędnościami. Warto więc sprawdzić nasz ranking kont dla nastolatków i wybrać dobry produkt bankowy z tej kategorii.

Jakie przepisy regulują zdolność kredytową osób niepełnoletnich?

Podstawowym przepisem prawnym w Polsce, który reguluje zdolność kredytową osób nieletnich, jest Kodeks cywilny. Warto zwrócić uwagę na art. 10, który wskazuje na to, że pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście. Do tego w art. 11 wskazano na to, że Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.

Tym samym osoby niepełnoletni nie mogą podpisywać umów kredytowych ani pożyczkowych. Każdy taki dokument jest nieważny. W ten sposób zabezpiecza się młode osoby przed nierozważnym zaciąganiem kredytów i problemami finansowymi już na starcie w dorosłość. Ponadto zakres kredytów i tego, komu mogą być one udzielane, regulują zapisy ustawy Prawo bankowe.

Dlaczego banki i instytucje finansowe nie udzielają kredytów nastolatkom?

Jest kilka podstawowych powodów, dlaczego banki i inne instytucje finansowe oferujące pożyczki nie udzielają kredytów nastolatkom. Oczywiście podstawowe jest to, że jest to nielegalne i żaden dokument podpisany przez nastolatka nie ma mocy prawnej. Tym samym instytucje finansowe mogłyby narazić się na poważne problemy prawne, a także na straty finansowe, ponieważ nie mogłyby ubiegać się o spłatę pożyczki.

Do tego osoby nieletnie nie są jeszcze na tyle świadome, aby podejmować wiążące decyzje w kwestii finansów, a już zwłaszcza związane ze zobowiązaniami finansowymi. Jest to związane z tym, że w większości przypadków nie rozumieją powagi sytuacji i tego, z czym wiąże się wzięcie kredytu. Otwarcie im takiej możliwości prowadziłoby do problemów finansowych. Te spadłyby na barki rodziców lub innych opiekunów prawnych, ponieważ do ukończenia przez dziecko 18. roku życia to oni ponoszą odpowiedzialność za czynności finansowe swoich dzieci.

Osoby poniżej 18. roku życia zazwyczaj nie pracują i nie osiągają regularnych dochodów. Tym samym nie miałby z czego spłacać kredytu. To wpływa na brak zdolności kredytowej młodej osoby. W praktyce oznacza to, że nawet gdyby udzielanie pożyczek nieletnim było legalne, to jednak w procesie weryfikacji okazałoby się, że takie osoby nie mają żadnej zdolności kredytowej. Tym samym nie byłoby najmniejszych szans na to, aby bank ściągnął powstałe zadłużenie. Młoda osoba nie posiada zazwyczaj majątku, z którego można byłoby odzyskać należności w ramach egzekucji komorniczej. To najważniejsze powody, dla których banki i instytucje finansowe nie udzielają kredytów nastolatkom.

Jakie są alternatywne sposoby finansowania dla nastolatków?

Nastolatkowie nie mogą wziąć kredytu, jednak mogą poszukać innych sposobów finansowania swoich przedsięwzięć. Najczęściej swoje kroki kierują ku rodzicom lub innym członkom rodziny z prośbą o finansowe wsparcie. Nie zawsze jednak bliscy dysponują odpowiednimi środkami, aby pokryć wszystkie potrzeby dziecka. Może też okazać się, że te są przesadzone i warto porozmawiać z nastolatkiem o tym, czy rzeczywiście potrzebuje danego przedmiotu.

Niestety wśród młodych ludzi obserwuje się podążanie za trendami, w tym nowymi gadżetami elektronicznymi itd. Postępujący konsumpcjonizm nie jest niczym dobrym, dlatego warto edukować dzieci już od najmłodszych lat. W wieku 7-13 lat warto otworzyć rachunek z naszego rankingu kont dla dzieci i postawić na naukę ekosystemu bankowego, oszczędzania i zarządzania.

Podjęcie pracy jako pracownik młodociany

Innym sprawdzonym sposobem na pozyskanie finansowania jest podjęcie pracy dorywczej lub stałej. Zgodnie z polskim prawem prace lekkie mogą wykonywać w Polsce pracownicy młodociani od 15. roku życia. Do sprawdzonych pomysłów należą:

• sezonowa praca przy zbiorze warzyw i owoców, a także w gospodarstwach rolnych,
• praca w gastronomii,
• inwentaryzacje w sklepach,
• dorywcza praca w sklepie (np. wykładanie towaru),
• sprzątanie,
• wyprowadzanie psów,
• roznoszenie ulotek,
• udzielanie korepetycji,
• wykonywanie prostych prac ogrodowych

Tak naprawdę jest wiele możliwości do tego, aby młoda osoba podjęła pierwszą pracę zarobkową i odłożyła na planowany zakup. To świetna szkoła życia, która sprawi, że dziecko jeszcze bardziej doceni pieniądze i trud, jaki trzeba ponieść, aby je zarobić. Jednocześnie będzie mniej skłonna do nieprzemyślanych zakupów i wydawania zarobionych pieniędzy na zbędne rzeczy i gadżety. Oczywiście we wszystkim należy zachować równowagę i wykonywanie obowiązków w pracy nie może kolidować z nauką, ani osłabiać jej wyników. Na tym etapie to szkoła wciąż powinna być na pierwszym miejscu, chyba że sytuacja życiowa zmusza młodą osobę do pełnego skupienia się na pracy. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.

Programy stypendialne

Młode osoby w trudnej sytuacji materialnej lub dobrze uczące się, mogą ubiegać się o środki w ramach programów stypendialnych. Te dedykowane są przede wszystkim rodzinom w potrzebie (stypendia socjalne). Do tego dochodzą stypendia za wybitne wyniki osiągane w nauce, sztuce lub sporcie. W ten sposób nastolatek może uzyskać dodatkowe wsparcie finansowe i środki na własne potrzeby. Choć zazwyczaj nie jest to duża kwota, to jednak warto sprawdzić dostępne możliwości.

Crowdfunding

W ostatnich latach w Polsce na popularności zyskał crowdfunding, czyli tzw. finansowanie społecznościowe. Polega to na zbieraniu funduszy na różnego rodzaju przedsięwzięcia artystyczne, sportowe czy też na własne cele edukacyjne. Dla młodych osób to dodatkowa okazja do zdobycia środków, jednak ludzie wpłacają pieniądze tylko na wartościowe i sensowne projekty. Z pewnością nie jest to ścieżka dla nastolatków, którzy chcą sobie kupić nowy telefon czy hulajnogę elektryczną.

Jakie ryzyka wiążą się z zaciąganiem zobowiązań finansowych w młodym wieku?

Zaciąganie zobowiązań finansowych w młodym wieku może skutkować poważnymi problemami finansowymi w przyszłości. Zgodnie z prawem pożyczki mogą brać już osoby od 18. roku życia. Często nie są do tego przygotowane mentalnie i merytorycznie. Chcą jednak kupić nowy gadżet, a brakuje im środków. Decydują się na kredyt w banku lub chwilówkę, a później przez lata zmagają się z problemami. Każdy kredyt trzeba spłacić, a młoda osoba zazwyczaj nie ma na to środków. To prosta droga do wpadnięcia w spiralę zadłużenia, co utrudnia funkcjonowanie u progu wejścia w dorosłość.

Zgodnie z najnowszymi danymi opublikowanymi przez Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor oraz bazę BIK, w 2025 roku w Polsce jest już 118 tysięcy zadłużonych osób w wieku 18-24 lata. Łączna suma ich długów wynosi około 833 mln złotych. To tylko pokazuje skalę problemu, którego nie wolno bagatelizować. Z takim ciężarem trudno żyć, planować przyszłość czy zakładać rodzinę. Właśnie dlatego tak ważna jest edukacja finansowa dzieci, aby nie popełniały podobnych błędów.

Łukasz GłębockiZobacz artykuły autora

Data dodania: 14.10.2025