Depozyt zabezpieczający - czym jest i jak go wyliczyć?

Co to jest depozyt zabezpieczający?

Depozyt zabezpieczający to kwota pieniędzy lub aktywa, zdeponowane w celu zabezpieczenia zobowiązań finansowych. Jest to rodzaj zabezpieczenia finansowego, który ma chronić strony transakcji przed nadmiernymi stratami.

W kontekście inwestycji depozyt zabezpieczający jest to określona kwota, którą inwestor musi zdeponować na koncie maklerskim, aby móc otworzyć pozycję na instrumentach pochodnych, takich jak kontrakty terminowe czy opcje.

Jednak z depozytem zabezpieczającym możesz się spotkać również w innych sytuacjach. Przykładem może być wynajem mieszkanie. W takim przypadku najemca wypłaca właścicielowi mieszkania zabezpieczenie na poczet ewentualnych zniszczeń lub nieopłaconego czynszu. Z depozytem zabezpieczającym mamy także do czynienia w handlu międzynarodowym. Wówczas kwota depozytu stanowi zabezpieczenie płatności za zamówiony towar.

W przypadku depozytów zabezpieczających związanych z inwestowaniem dużych pieniędzy możemy wyróżnić 2 podstawowe rodzaje depozytów. Są to:

• depozyt wstępny,
• depozyt właściwy.

Depozyt zabezpieczający wstępny to kwota, którą należy początkowo zdeponować na koncie brokerskim, aby w ogóle móc otworzyć pozycję na danym instrumencie finansowym.

Depozyt zabezpieczający właściwy to z kolei minimalna suma pieniędzy, która musi cały czas znajdować się na koncie inwestora, aby utrzymać otwartą pozycję na danym instrumencie finansowym. Jeśli kwota na koncie będzie niższa niż wymagany depozyt, inwestor dostanie od swojego brokera wezwanie do uzupełnienia depozytu (tzw. margin call). Jeśli inwestor nie wpłaci dodatkowych środków, broker będzie mógł zamknąć pozycje inwestora, aby uniknąć strat.   

Co ważne, depozyt zabezpieczający nie jest zaliczką ani opłatą za transakcję. Jest to forma „blokady” części środków, która ma na celu pokrycie ewentualnych strat wynikających z niekorzystnego przebiegu kursu instrumentu finansowego. Innymi słowy, jest to bufor bezpieczeństwa przed nadmiernymi stratami.

Dodajmy, że depozyt zabezpieczający jest nieodłącznym elementem tzw. inwestowania z dźwignią finansową. Dzięki niemu inwestor może zawierać transakcje o wartości znacznie przewyższającej posiadany kapitał. Oczywiście taka strategia zwiększa nie tylko potencjalne zyski, ale również ryzyko strat. Warto zdawać sobie z tego sprawę, aby zadbać o bezpieczne inwestowanie kapitału.

Po co istnieje depozyt zabezpieczający?

Bez względu na rodzaje inwestycji, depozyty zabezpieczające zostały wprowadzone w celu ograniczenie ryzyka niewypłacalności inwestorów.

Przede wszystkim inwestowanie na giełdzie z użyciem dźwigni finansowej pozwala na osiąganie dużych zysków przy stosunkowo niewielkim wkładzie własnym. Jednak w przypadku niekorzystnego ruchu cenowego, straty mogą szybko przekroczyć wartość posiadanego kapitału. Depozyt zabezpieczający ma więc za zadanie zapobiegać sytuacjom, w których inwestor nie jest w stanie pokryć zobowiązań wobec drugiej strony transakcji.

Do tego depozyt ten chroni także rynek jako całość. Wyobraźmy sobie skrajną sytuację, w której dochodzi do gwałtownej zmienności cen na rynku. Przy braku odpowiedniego zabezpieczenia mogłoby to doprowadzić do fali bankructw, które z kolei mogą destabilizować cały system finansowy.  

Poza tym wprowadzenie obowiązku utrzymywania depozytu wymusza na inwestorach większą dyscyplinę finansową. Zmusza ich do realistycznej oceny ryzyka podejmowanych transakcji oraz do monitorowania poziomu zabezpieczeń na rachunku inwestycyjnym. Dodajmy, że w przeciwieństwie do oszczędzania, inwestowanie, zwłaszcza z wykorzystaniem depozytu zabezpieczającego, wymaga większej wiedzy. Wszystko dlatego, że oszczędzanie a inwestowanie to różne strategie finansowe, różniące się poziomem ryzyka i celem działania.  

Warto także dodać, że z punktu widzenia inwestora, istnienie depozytu zabezpieczającego to również szansa na lepsze zarządzanie kapitałem. Zamiast angażować pełną wartość transakcji, inwestor wykorzystuje tylko część środków, pozostawiając resztę kapitału w rezerwie lub przeznaczając ją na dywersyfikację portfela. Taka elastyczność inwestycyjna to jeden z powodów, dla których inwestowanie z depozytem zabezpieczającym cieszy się rosnącą popularnością. Zwłaszcza wśród zwolenników inwestowania krótkoterminowego. 

Minimalny depozyt zabezpieczający

Skoro wyjaśniliśmy sobie, czym jest depozyt zabezpieczający, czas przyjrzeć się, ile on wynosi. A to z kolei zależy od rodzaju instrumentu finansowego oraz wymagań brokera czy giełdy. Niemniej musisz zdawać sobie sprawę, że minimalny depozyt zabezpieczający stanowi wartość graniczną. Poniżej tego poziomu nie będziesz mógł utrzymać otwartych pozycji.

W praktyce minimalny depozyt zabezpieczający zazwyczaj jest podawany jako określony procent wartości transakcji, np. 5%, 10%, czy 20% i więcej.

Przykład:

Jeśli inwestor chce otworzyć pozycję o wartości 100 000 zł na kontrakcie terminowym, a minimalny depozyt wynosi 10%, musi posiadać na rachunku co najmniej 10 000 zł.

Wysokość minimalnego depozytu może się zmieniać dynamicznie. W okresie dużej niepewności rynkowej (jak wojny, kryzysy gospodarcze, istotne wydarzenia polityczne), brokerzy często podnoszą poziomy zabezpieczeń, by ograniczyć ryzyko. Zdarza się również, że dla niektórych instrumentów o niskiej płynności lub dużej zmienności, wymagany jest znacznie wyższy depozyt.

Poza tym warto mieć na uwadze, że minimalny depozyt to nie wszystko. Najlepiej traktować go jako wartość graniczną i w praktyce utrzymywać depozyt na wyższym poziomie. To pozwoli uniknąć przymusowego zamknięcia pozycji w przypadku niespodziewanych ruchów rynkowych.

Jak wyliczyć depozyt zabezpieczający?

Obliczenie depozytu zabezpieczającego nie zawsze jest łatwe. Wynika to przede wszystkim z kilku zmiennych, jakie należy wziąć pod uwagę. Są to przede wszystkim: wartość kontraktu, wielkości dźwigni finansowej, zmienności instrumentu oraz polityka brokera. Niemniej jednak istnieje ogólny schemat, który pozwala zorientować się, ile środków należy przygotować na otwarcie pozycji.

Najprostszy wzór na obliczenie depozytu zabezpieczającego wygląda następująco:

Depozyt zabezpieczający = wartość pozycji * poziom wymaganego zabezpieczenia (w procentach)

Przykład:
Jeśli inwestor chce zająć pozycję na kontrakcie terminowym o wartości 50 000 zł, a wymagany poziom zabezpieczenia to 10%, to depozyt zabezpieczający będzie wynosił:

50 000 zł * 10% = 5 000 zł

W przypadku niektórych platform transakcyjnych depozyt jest naliczany automatycznie i aktualizowany w czasie rzeczywistym wraz ze zmianami na rynku.  

Warto jednak pamiętać, że samo obliczenie wstępnego depozytu to jedno. Równie ważne jest monitorowanie depozytu właściwego, czyli minimalnego poziomu zabezpieczenia, jaki musi pozostać na rachunku, aby pozycja nie została przymusowo zamknięta. Jeśli saldo spadnie poniżej tego poziomu, inwestor musi szybko uzupełnić brakujące środki lub pogodzić się z automatycznym zamknięciem pozycji przez brokera.

Wartości wymaganych depozytów są najczęściej publikowane na stronach internetowych domów maklerskich oraz w specyfikacjach poszczególnych instrumentów finansowych.  

Podsumowanie: Czym jest i jak działa depozyt zabezpieczający?

Depozyt zabezpieczający to nieodłączny element inwestowania na rynkach instrumentów pochodnych i z wykorzystaniem dźwigni finansowej. Pełni funkcję bufora bezpieczeństwa, chroniącego brokera, inwestora, oraz rynek przed nadmiernymi stratami. Jego minimalna wysokość zależy od wielkości transakcji, ryzyka i polityki instytucji finansowej. Zastanawiasz się, jak zacząć inwestować? Poza zgromadzeniem niezbędnego kapitału warto zrozumieć mechanizm działania depozytu zabezpieczającego, co pozwoli ci na skuteczne i bezpiecznie poruszanie się po rynkach finansowych. Niezależnie od poziomu doświadczenia, warto na bieżąco monitorować poziom zabezpieczeń na swoim koncie inwestycyjnym, korzystać z narzędzi oferowanych przez brokerów i unikać inwestowania całego dostępnego kapitału. Odpowiedzialne podejście do zarządzania ryzykiem to podstawa skutecznej strategii inwestycyjnej.